Oorlog

Alexander mosaic in het Archeologisch Museum in Napels.

Oorlog is een gewapende strijd tussen groeperingen, volkeren en/of staten:

• „Als je vrede wilt, bereid dan de oorlog voor.”

• Origineel in het Latijn:
  “Igitur qui desiderat pacem, praeparet bellum”, meestal aangehaald als: Si vis pacem, para bellum.”
• Bron: Publius Flavius Vegetius Renatus, De re militari, Liber III, tussen 383 en 450 n.Chr.; eerste gedrukte versie: Epithoma rei militaris. Utrecht, 1473.
• Aanhaling(en): Klaar voor het onverwachte, defensie.nl, 14 mei 2013

• „Oorlog is enkel een voortzetting van de politiek met andere middelen.”

• Origineel in het Duits:
  “Der Krieg ist eine bloße Fortsetzung der Politik mit anderen Mitteln.”
• Bron: Carl von Clausewitz, Vom Kriege, 1832, I-2.24
• Aanhaling(en): Ewald Pironet, ‘Het fiasco in Afghanistan: Europa staat erbij en kijkt ernaar’, Knack, 17 augustus 2021

• „De eerste dode in elke oorlog is het gezonde verstand.”

• Bron: A. den Doolaard
• Aanhaling(en): Wim Kan, 100 dagen uit en thuis, blz. 5

• „De snelste manier om een oorlog te beëindigen is hem te verliezen.”

• Origineel in het Engels:
  “The quickest way of ending a war is to lose it.”
• Bron: George Orwell, Second Thoughts on James Burnham, 1946.
• Aanhaling(en): Inez Polak, Protest tegen oorlog in Libanon minimaal, 20 april 1996.

• „Het probleem van de oorlog zit hem niet in wie sterven, maar in wie na afloop nog in leven zijn.”

• Origineel in het Arabisch:
  “ليستْ مشكلةُ الحربِ في من يموتون، مشكلتها في من يبقونَ أحياءَ بعدها.”
• Bron: التفاصيل, Ghayath Almadhoun, 2012
• Aanhaling(en): Spiegelbeeld in Damascus ‘Ik leef in een andere wereld’, De Groene Amsterdammer, 16 december 2015

• „Loopt een oorlog ongelukkig af, dan vraagt men naar degene die 'schuldig' is aan de oorlog; loopt hij zegevierend ten einde, dan prijst men zijn aanstichter.”

• Origineel in het Duits:
  “Läuft ein Krieg unglücklich aus, so frägt man nach Dem, der „Schuld“ am Kriege sei; geht er siegreich zu Ende, so preist man seinen Urheber.”
• Bron: Friedrich Nietzsche (1887), Morgenröthe (Morgenrood), Leipzig: Verlag von E. W. Fritzsch, paragraaf 140.
• Aanhaling(en): Edward Loef, Moegestreden, Loef, 23 november 2014.

• „Oorlog is een te ernstige zaak om aan militairen toe te vertrouwen.”

• Origineel in het Frans:
  “La guerre! C'est une chose trop grave pour la confier à des militaires.”
• Bron: Georges Clemenceau in 1887, vermeld in Georges Suarez, Soixante anneés d'histoire française, 1932; Olivier Brun en Jérôme Poirot, "20 avril 1887. L'arrestation de Guillaume Schnæbelé pousse la France et l'Allemagne au bord de la guerre" in: Le renseignement français en 100 dates, 2021, p. 110
• Aanhaling(en): A. den Doolaard, "De gelijkenis van de komeet" in: De toekomst in uw handen, 1955, p. 132
• Boutade waarmee Clemenceau in 1887 het ontslag verantwoordde van zijn minister van Oorlog Boulanger, wiens spionagenetwerk – opgezet buiten de politiek om – bijna tot oorlog met Duitsland had geleid (Affaire Schnaebelé).

• „Oorlog is een kwaad, en het is vaak het minst kwade.”

• Origineel in het Engels:
  “War is evil, and it is often the lesser evil.”
• Bron: George Orwell, Looking Back on the Spanish War in: New Road, juni 1943
• Aanhaling(en): Th. de Jong, "Het ei en de dop. Een studie over het werk van George Orwell" in: De Gids, 1972, p. 386

• „Uit het voorafgaande blijkt duidelijk dat mensen, gedurende de tijd dat zij niet onder een gemeenschappelijke macht leven die allen ontzag afdwingt, in een toestand verkeren die we oorlog noemen, en wel een oorlog van allen tegen allen.”

• Origineel in het Engels:
  “Hereby it is manifest, that during the time men live without a common Power to keep them all in awe, they are in that condition which is called Warre; and such a warre, as is of every man, against every man.”
• Bron: Thomas Hobbes, Leviathan, or, the Matter, Forme, & Power of a Common-wealth Ecclesiasticall and Civill, 1651, hoofdstuk 13
• Aanhaling(en): Hanno Sauer, De uitvinding van de landbouw: de grootste fout aller tijden?, Historiek.net, 15 oktober 2024
• Voor Hobbes is er in de natuurtoestand zoveel geweld en angst dat mensen verkiezen zich door middel van een sociaal contract te onderwerpen aan een absolute staatsmacht, die hij metaforisch aanduidt als "Leviathan".

• „Oorlog bracht de staat voort en de staat bracht oorlog voort.”

• Origineel in het Engels:
  “War made the state, and the state made war.”
• Bron: Charles Tilly, "Reflection on the History of European State-Making" in: The Formation of National States in Western Europe, ed. Charles Tilly, Princeton University Press, 1975, p. 42
• Aanhaling(en): Violet Soen, "Vredehandel. Adellijke en Habsburgse verzoeningspogingen tijdens de Nederlandse Opstand (1564-1581), Amsterdam University Press, 2012, p. 27
• Volgens Tilly werd de staatsvorming in Europa gedreven door oorlogvoering, en zorgden die staten op hun beurt voor meer oorlog.

In de poëzie

• „[...]
  kom vanavond met verhalen
  hoe de oorlog is verdwenen
  en herhaal ze honderd malen
  alle malen zal ik wenen.”

• Bron: Leo Vroman, Vrede (uit: Slaapwandelen, 1957)
• Aanhaling(en): Dichter Leo Vroman (98) overleden, NRC Handelsblad, 22 februari 2014

Zie ook

• Tweede Wereldoorlog