Nederlandstalige gezegden

Uit Wikiquote

Een gezegde is net als een spreekwoord een vaste uitdrukking. In tegenstelling tot een spreekwoord is een gezegde een deel van een zin, en wordt deze in een lopende en veranderbare zin verwerkt.

Zie ook:

• Nederlandstalige spreekwoorden
• de lijst van Nederlandse spreekwoorden en gezegden op de Nederlandse Wikipedia.

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - Q - R - S - T - U - V - W - X - Y - Z

[bewerken] A

• Achter het net vissen
  • Betekenis: Iemand is je voor geweest

• Alle gekheid op een stokje
  • Betekenis: nu even serieus

• Als een kip zonder kop
  • zonder beraad, onbesuisd

• Als een olifant in de porseleinkast
  • Betekenis: buitengewoon onvoorzichtig of tactloos

• Als een nachtkaars uitgaan
  • Betekenis: In een gestaag tempo minder worden en eindigen.

• Als hadden geweest is, is hebben te laat.
  • Betekenis: Niet zeuren over gedane zaken.

• Als Pasen en Pinksteren op één dag vallen.
  • Betekenis: iets wat nooit zal gebeuren

• Als puntje bij paaltje komt
  • Betekenis: als het eropaankomt

• Appels met peren vergelijken
  • Betekenis: twee totaal verschillende dingen vergelijken

• Als een slak op een teerton.
  • Betekenis: Erg traag zijn

• Aan de touwtjes trekken.
  • Betekenis: De baas zijn, alles regelen

• Aan het korste eind trekken
  • Betekenis: Verliezen

• Alle hens aan dek
  • Betekenis: Iedereen moet meewerken

• Alle wegen leiden naar Rome
  • Betekenis: Er zijn veel manieren om je doel te bereiken

• Als bij toverslag
  • Betekenis: Zeer snel, plotseling

• Als een furie tekeergaan
  • Betekenis: In razende woede tekeergaan

• Als het puntje bij het paaltje komt
  • Betekenis: Als het erop aankomt

• Als het schip lek is, gaan de ratten van boord
  • Betekenis: Als het verkeerd loopt, laten valse vrienden je in de steek

• Als paddestoelen uit de grond schieten
  • Betekenis: Snel en in grote massa tevoorschijn komen

• Als proefkonijn dienen
  • Betekenis: Dienen voor een of ander experiment

[bewerken] B

• Boter bij de vis.
  • Betekenis: betaling bij levering

• Bij de pakken neerzitten.
  • Betekenis: Het niet meer zien zitten

[bewerken] D

• Dat is een waarheid als een koe
  • Betekenis: Dat is overduidelijk waar.

• Dat slaat als een tang op een varken
  • Betekenis: Dat slaat nergens op.

• Dat slaat als een knots op een kangoeroe
  • Betekenis: Dat shoqueert je

• Dat staat als een paal boven water
  • Betekenis: Dat is zeker.

• De aap komt uit de mouw
  • Betekenis: De waarheid wordt duidelijk.

• De broek aan hebben
  • Betekenis:De baas spelen (van een vrouw over haar man)

• De druppel die de emmer doet overlopen
  • Betekenis: Nu is het genoeg en moet er iets gebeuren.

• De hand in eigen boezem steken
  • Betekenis: De schuld bij zichzelf zoeken

• De hond in de pot vinden.
  • Betekenis: Te laat komen voor het eten.

• De kat op het spek binden
  • Betekenis: Iemand erg in de verleiding brengen.

• De kat uit de boom kijken
  • Betekenis: Passief blijven, afwachten wat anderen doen.

• De puntjes op de i zetten
  • Betekenis: de laatste details toevoegen
  • In het Engels: The finishing touch.

• De vinger aan de pols houden
  • Betekenis: in de gaten houden of alles goed gaat

• De schapen van de bokken scheiden
  • Betekenis: De goeden apart van de kwaden zetten

• Door de bomen het bos niet meer zien
  • Betekenis: Door een overvloed aan informatie het overzicht verliezen.

• Dweilen met de kraan open
  • Betekenis: Het probleem is zo erg dat de middelen te kort schieten.

[bewerken] E

• een doekje voor het bloeden
  • Betekenis: een ontoereikende, slechts symbolische maatregel

• Een kat in de zak kopen
  • Betekenis: Je aanwinst was het niet waard

• Een klap van de molen hebben
  • Betekenis: Geestelijk niet helemaal normaal zijn

• Een lange neus maken
  • Betekenis: Tong uitsteken, iemand iets inpeperen (Jaloers maken)

• Een lange arm hebben
  • Betekenis: Iemand zelfs vanaf een grote afstand nog dwars kunnen zitten.

• Een lans breken voor iemand.
  • Betekenis: Het voor iemand opnemen.

• Een oogje in het zeil houden
  • Betekenis:Iets in de gaten houden

• Een open deur intrappen.
  • Betekenis: Iets doen wat niet nodig is

• Een steekje laten vallen.
  • Betekenis: Iets vergeten tijdens een traject

• Een uiltje knappen.
  • Betekenis:Een dutje doen

• Een vlag op een modderschuit.
  • Betekenis: Iets moois op iets lelijks, Bijvoorbeeld in de mode.

• Eieren voor je geld kiezen.
  • Betekenis: Vluchten voor het te laat is.

• Er als de kippen bij zijn.
  • Betekenis: Er snel bij zijn

• Er is geen chocola van te maken.
  • Betekenis: Niet te begrijpen

• Ergens haring of kuit van willen hebben.
  • Er het rechte van willen weten.

• Er met de pet naar gooien.
  • Betekenis: Je doet niet je best

• Er met de pet niet bijkunnen.
  • Betekenis: Het niet willen/kunnen snappen

• Er geen doekjes om winden.
  • Betekenis: Er voor uit komen zonder er om heen te draaien / Direct zijn.

• Er zit bij hem een steekje los.
  • Betekenis: Die is niet helemaal goed bij zijn hoofd..

[bewerken] G

• Geen hoge pet op hebben van iemand.
  • Betekenis: Denken dat die andere persoon niet veel kan.
  • Ontstaan: Vroeger hadden alleen mensen die wat bereikt hadden een hoge hoed. Zij konden die betalen.

• Gooi het maar in mijn pet, dan zoek ik het morgen wel uit.

[bewerken] H

• Haast je langzaam.
  • Betekenis: doe het zo snel mogelijk, maar niet sneller (uit het Latijn: Festina lente)

• Het aan zijn water voelen.
  • Betekenis: Het instictief aanvoelen

• Het in Keulen horen donderen.
  • Betekenis: met stomheid geslagen zijn (na een mededeling van de gesprekspartner)

• Het kind met het badwater weggooien.
  • Betekenis: Iets afkeuren omdat een klein deel niet goed is.

• Het nakijken hebben.
  • Betekenis: te laat in actie zijn gekomen, een ander was je voor.

• Het onderste uit de kan willen.
  • Betekenis: Het uiterste willen.

• Het op de klompen aanvoelen.
  • Betekenis: achterafgepraat - Dat had men kunnen weten.

• Het paard achter de wagen spannen.
  • Betekenis: Wat je nu doet is nutteloos

• Het regent pijpestelen.
  • Betekenis: Het regent heel hard

• Het ijzer smeden als het heet is.
  • Betekenis: Nu is het moment om actie te ondernemen.

• Het zwarte schaap van de familie.
  • Betekenis: Totaal anders dan de rest.

• Het zijn twee handen op een buik
  • Betekenis: Ze denken precies gelijk.

• Hij heeft de klok wel horen luiden maar weet niet waar de klepel hangt.
  • Betekenis: Hij heeft iets gehoord, trekt conclusies, maar kent niet het totaalplaatje.

• Hij kijkt of hij zijn laatste oortje heeft versnoept
  • Betekenis: hij kijkt heel ongelukkig

• Hij voelt zich als een kat in een vreemd pakhuis.

• Hoge nood hebben
  • Betekenis: naar de w.c. moeten

• Hoogmoed komt voor de val
  • Betekenis: wordt door ondergang gevolgd

[bewerken] I

• Iemand de hand boven het hoofd houden
  • betekenis: Hem/haar beschermen.

• Iemand de handschoen toewerpen.
  • Betekenis:Iemand uitdagen.

• Iemand een hart onder de riem steken (ook: Iemand een riem onder het hart steken)
  • Betekenis: Iemand moed inspreken.

• Iemand iets op de mouw spelden
  • Betekenis: Iemand iets wijsmaken.

• Iemand in het harnas jagen.
  • Betekenis:Iemand uitdagen, tot vijand maken.

• Iemands rechterhand zijn
  • Betekenis: De belangrijkste assistent zijn

• Iemand om zijn/haar vinger winden
  • Betekenis: Alles van iemand gedaan kunnen krijgen

• Iemand op het goede spoor zetten.
  • Betekenis: Goede raad geven.

• Iemand van het kastje naar de muur sturen
  • Betekenis: Iemand aan het lijntje houden, altijd ergens anders naartoe sturen.

• Iemand uit het zadel werpen.
  • Betekenis:Iemand wegwerken, iemand in verlegenheid brengen.

• Iemand uit het zadel lichten.
  • Betekenis:Hem zijn positie doen verliezen.

• Iets in zijn schild voeren.
  • Betekenis: Iets van plan zijn, een geheim hebben.

• Iets op je lever hebben.
  • Betekenis: dat je nog iets wilt uiten, dat er iets is dat je heel erg dwars zit en dat gezegd moet worden.

• Iets uit de doeken doen
  • Iets uitleggen. Zie ook: er geen doekjes omheen winden.

• In de aap gelogeerd zijn.
  • Betekenis: In de problemen zitten

[bewerken] K

• Knollen/Appelen voor citroenen verkopen.

[bewerken] L

• Lood om oud ijzer.
  • Betekenis: De keuze hebben tussen twee alternatieven die even goed (of slecht) zijn en voor de kiezer dus geen werkelijk verschil maken.

• Lange vingers hebben
  • Betekenis: diefachtig zijn

• Lange tenen hebben
  • Betekenis: Zich om het minste of geringst aangevallen of beledigd voelen.

[bewerken] M

• Met andermans veren pronken.
  • Betekenis: Weglopen met de ideeen van een ander

• Met de deur in huis vallen.
  • Betekenis: Meteen ter zake komen.

• Met de Franse slag.
  • Betekenis: Een taak (uit desinteresse) niet goed afmaken.

• Met de handen in het haar zitten.
  • Betekenis: Niet weten wat je moet doen/Niet weten wat je er mee aan moet vangen

• Met de kippen op stok gaan
  • Betekenis: vroeg naar bed gaan

• Met de mond vol tanden staan.
  • Betekenis: Niet weten wat je moet zeggen/Je staat er versteld van

• Met de pet rondgaan.
  • Om geld vragen.

• Met een kanon op een mug schieten.
  • Betekenis: Ophef maken om niks
  • Of: Grote maatregelen treffen voor niets.

• Met molentjes lopen
  • Betekenis: In de war zijn

• Met open vizier strijden.
  • Betekenis: openlijk, eerlijk zijn in een conflict

• Met twee monden praten
  • Betekenis: jezelf tegenspreken in verschillende situaties

• Met zijn neus in de boter vallen
  • Betekenis: onverwacht voordeel hebben

• Mosterd na de maaltijd.
  • Betekenis: Een te late maatregel.

[bewerken] N

• Nattevingerwerk./Met de natte vinger
  • Onnauwkeurig, overhaast of zonder de geschikte methode of middelen uitgevoerd werk

[bewerken] O

• Om de haverklap
  • Betekenis: telkens weer

• Onbeslagen ten ijs komen
  • Betekenis: niet voorbereid zijn

• Op alle slakken zout leggen.
  • Betekenis: Over iedere kleinigheid klagen.

• Op de koop toe nemen.
  • Betekenis: Een onbedoeld gevolg accepteren.

• Op de neus kijken.
  • Betekenis: Verrast zijn.

• Op een oude fiets moet je het leren
  • Betekenis: Het is niet nodig om iets te oefenen of een vaardigheid aan te leren door gebruik te maken van het allernieuwste materiaal.

• Over koetjes en kalfjes praten
  • Betekenis: Over allerlei dingen/onzin praten.

• Over lijken gaan.
  • Betekenis: Alles voor iets over hebben.

• Oude koeien uit de sloot halen
  • Betekenis: Oude problemen die niet meer ter zake doen oprakelen.

[bewerken] P

• Parels voor de zwijnen gooien
  • Betekenen aan hen die er de waarde niet van weten te schatten

[bewerken] R

• Rustig aan, dan breekt het lijntje niet

[bewerken] S

• Spijkers op laag water zoeken.
  • Betekenis: Uitermate achterdochtig zijn

• Spijkers met koppen slaan
  • Betekenis: Eindelijk een stap vooruit in het proces

• Stevig in het zadel zitten.
  • Betekenis: Machting zijn.

• Storm in een glas water.
  • Betekenis: Ophef over niets

[bewerken] T

• Te veel hooi op de vork nemen
  • Betekenis: meer willen doen dan je aankan

• Tot het gaatje gaan
  • Betekenis: Volhouden

• Twee handen op een buik
  • Betekenis:Het altijd met elkaar eens zijn

• Twee linkerhanden hebben.
  • Betekenis: onhandig zijn

[bewerken] U

• Uitstel van executie.
  • Iets onaangenaams wordt tijdelijk uitgesteld. Later gaat dit toch nog gebeuren.

[bewerken] V

• Van de hoed en de rand weten
  • Betekenis: Precies weten hoe het zit

• Van de ratten besnuffeld zijn
  • Betekenis: ben je nu helemaal gek!

• Van de regen in de drop
  • Betekenis: niet veel opschieten

• Van een mug een olifant maken.
  • Betekenis: Van een klein probleem onnodig een groot probleem maken.

• Van zijn hart geen moordkuil maken.
  • Betekenis: Zijn gevoelens niet opkroppen, vrijuit zeggen wat je niet bevalt.

• Voor de kat zijn viool iets hebben gedaan.
  • Betekenis: Een zinloze inspanning hebben geleverd.

• Voor een appel en een ei iets hebben gekocht/verkocht
  • Betekenis: Iets voor een veel te lage prijs hebben gekocht of verkocht.

• Voor galg en rad opgroeien
  • Betekenis: Vanaf de jeugd een levenspad volgen dat later waarschijnlijk naar criminaliteit leidt.

• Voor spek en bonen mee doen.
  • Betekenis: Zonder winst of kost laten meedoen. Meedoen maar door de andere deelnemers niet serieus worden genomen.

[bewerken] W

• Wat heb ik nou aan mijn fiets hangen?
  • Betekenis: Wat is hier aan de hand?

• Water bij de wijn doen.
  • Betekenis: compromissen sluiten door allebei/allemaal genoegen nemen met iets wat je eerst niet wilde accepteren

• Water naar de zee dragen.
  • Betekenis: iets overbodigs doen

• Weten waar Abraham de mosterd haalt.
  • Betekenis: Zeer diepgaande kennis van een zaak hebben.

• Waar rook is is vuur
  • Betekenis: Bij iedere gebeurtenis hoort een oorzaak

[bewerken] Z

• Zich een hoedje schrikken
  • Betekenis: zich enorm schrikken

• Zijn eigen boontjes wel kunnen doppen
  • Menen dat men andermans hulp niet nodig heeft.

• Zijn sporen verdienen.
  • Betekenis:zijn bekwaamheid bewijzen.