Nederlandstalige gezegden

Uit Wikiquote

Een gezegde is net als een spreekwoord een vaste uitdrukking. In tegenstelling tot een spreekwoord is een gezegde een deel van een zin, en wordt deze in een lopende en veranderbare zin verwerkt.

Zie ook:

• Nederlandstalige spreekwoorden
• de lijst van Nederlandse spreekwoorden en gezegden op de Nederlandse Wikipedia

A - B - C - D - E - F - G - H - I - J - K - L - M - N - O - P - Q - R - S - T - U - V - W - X - Y - Z

A

• Aan de grond zitten
  • Betekenis: Bijna niets meer hebben

• Aan de touwtjes trekken
  • Betekenis: De baas zijn, alles regelen

• Aan het korste eind trekken
  • Betekenis: Verliezen

• Aan het roer zitten
  • Betekenis: de leiding hebben

• Aan het verkeerde kantoor zijn
  • Betekenis: Iemand die je niet kan helpen

• Aan hetzelfde euvel mank gaan
  • Betekenis: dezelfde fouten maken als iemand anders

• Aan lager wal geraken
  • Betekenis: in mindere welvaart komen: minder wel varen: daar waar economische/wind en wal omstandigheden ongunstig zijn

• Aan zijn trekken komen
  • Betekenis: krijgen wat diegene graag wilt en fijn/leuk vindt

• Achter het net vissen
  • Betekenis: Iemand is je voor geweest

• Alle gekheid op een stokje
  • Betekenis: nu even serieus

• Alle hens aan dek
  • Betekenis: Iedereen moet meewerken

• Alle registers opentrekken
  • Betekenis: z'n uiterste best doen

• Alles op één kaart zetten
  • Betekenis: Risico vergroten door één ding uit te kiezen in plaats van meerdere

• Als een kat om de hete brij heen lopen
  • Betekenis: Een probleem niet durven aanpakken

• Als een kip zonder kop
  • Betekenis: zonder beraad, onbesuisd

• Als een lopend vuurtje
  • Betekenis: (een nieuwtje dat) gauw door de hele gemeenschap doorverteld

• Als een nachtkaars uitgaan
  • Betekenis: In een gestaag tempo minder worden en eindigen

• Als een olifant in de porseleinkast
  • Betekenis: buitengewoon onvoorzichtig of tactloos

• Als een paal boven water staan
  • Betekenis: Iets is helemaal zeker

• Als een pijl uit de boog (zijn)
  • Betekenis: Snel vertrekken

• Als Pasen en Pinksteren op één dag vallen
  • Betekenis: Iets wat nooit zal gebeuren

• Als puntje bij paaltje komt
  • Betekenis: Als het eropaankomt

• Als een slak op een teerton
  • Betekenis: Erg traag zijn

• Als bij toverslag
  • Betekenis: Zeer snel, plotseling

• Als een furie tekeergaan
  • Betekenis: In razende woede tekeergaan

• Als een lopend vuurtje
  • Betekenis: (een nieuwtje dat) gauw door de hele gemeenschap doorverteld

• Als het puntje bij het paaltje komt
  • Betekenis: Als het erop aankomt

• Als paddestoelen uit de grond schieten
  • Betekenis: Snel en in grote massa tevoorschijn komen

• Als proefkonijn dienen
  • Betekenis: Dienen voor een of ander experiment

• Appels met peren vergelijken
  • Betekenis: twee totaal verschillende dingen vergelijken

B

• Barbertje moet hangen
  • Betekenis: ongeacht of iemand schuldig is moet die gestraft worden

• Beslagen ten ijs komen
  • Betekenis: goed voorbereid zijn en zeker zijn

• Bij de pakken neerzitten
  • Betekenis: Het niet meer zien zitten

• Bij de pinken zijn
  • Betekenis: Snel dingen begrijpen
  • Betekenis: Handig en flink zijn
  • Betekenis: Vroeg opstaan

• Bij iemand in het krijt staan
  • Betekenis: Een schuld bij iemand hebben

• Bij kris en kras zweren
  • Betekenis: Zweren dat je het niet gedaan hebt

• Bij moeders pappot blijven
  • Betekenis: Niet zelfstandig en afhankelijk van de ouders blijven

• Boter bij de vis
  • Betekenis: betaling bij levering

• Boter op je hoofd hebben
  • Betekenis: zelf ook schuldig zijn

• Boven de pet gaan
  • Betekenis: Er niets van begrijpen

• Boven Jan zijn
  • Betekenis: Uit de problemen zijn

• Branden als een fakkel
  • Betekenis: zeer fel branden

D

• Daar kan je gif op innemen
  • Betekenis: Je mag er zeker van zijn dat het gaat gebeuren

• Dat is de hamvraag
  • Betekenis: De vraag waar het om gaat

• Dat is een rijkeluiswens
  • Betekenis: iets waar heel erg naar wordt verlangd

• Dat is een waarheid als een koe
  • Betekenis: Dat is overduidelijk waar

• Dat is koren op zijn molen.
  • Betekenis: Iets komt uitstekend van pas op het goede moment.

• Dat is opgelegd pandoer.
  • Betekenis: Een duidelijke van te voren afgesproken zaak.

• Dat mag Joost weten
  • Betekenis: Iets nergens kunnen vinden

• Dat raakt kant nog wal.
  • Betekenis: Iets is volstrekt onbruikbaar.

• Dat raakt mijn koude kleren niet.
  • Betekenis: Ergens niets mee te maken hebben en zich niet voor interesseren.

• Dat slaat als een tang op een varken
  • Betekenis: Dat slaat nergens op

• Dat slaat als een knots op een kangoeroe
  • Betekenis: Dat choqueert je

• Dat snijdt geen hout
  • Betekenis: daar klopt niks van

• Dat staat als een paal boven water
  • Betekenis: Dat is zeker

• Dat zijn aambeien met slagroom.
  • Betekenis: Dat zijn dingen die niets met elkaar van doen hebben.

• De aap komt uit de mouw
  • Betekenis: De waarheid wordt duidelijk

• De broek aan hebben
  • Betekenis:De baas spelen (van een vrouw over haar man)

• De druppel die de emmer doet overlopen
  • Betekenis: Nu is het genoeg en moet er iets gebeuren

• De gal loopt over
  • Betekenis: boos worden

• De hand aan de ploeg slaan.
  • Betekenis: flink aan het werk gaan

• De hand in eigen boezem steken
  • Betekenis: De schuld bij zichzelf zoeken

• De hand met iets lichten
  • Betekenis: minder streng zijn dan normaal

• De hand op iets leggen
  • Betekenis: Ergens aan kunnen komen

• De hand over zijn hart strijken
  • Betekenis:

• De handen uit de mouwen steken
  • Betekenis: aan de slag gaan en aanpakken

• De hielen lichten
  • Betekenis: er vandoor gaan

• De hond in de pot vinden
  • Betekenis: Te laat komen voor het eten

• De hort op zijn
  • Betekenis: op pad zijn

• De huik naar de wind hangen
  • Betekenis: wanneer de tegenpartij komt het met hun eens zijn

• De jongste ezel moet het pak dragen
  • Betekenis: de jongste moet de vervelende klusjes opknappen

• De kantjes er van aflopen
  • Betekenis: Zijn best niet doen

• De kastanjes voor iemand uit het vuur halen
  • Betekenis: Iemand anders het gevaarlijke werk laten doen

• De kat de bel aanbinden
  • Betekenis: Als eerste met iets moeilijks of gevaarlijks beginnen

• De kat in de gordijnen jagen
  • Betekenis: Iemand goed kwaad maken

• De kat in 't donker knijpen
  • Betekenis: Stiekem een misslijke streek uithalen

• De kat op het spek binden
  • Betekenis: Iemand erg in de verleiding brengen

• De kat uit de boom kijken
  • Betekenis: Passief blijven, afwachten wat anderen doen

• De kerk in het midden laten
  • Betekenis: Bij een meningsverschil geven beide personen wat toe om het eens te worden

• De kip met gouden eieren slachten
  • Betekenis: Een iets met veel rendement wegdoen

• De klad erin brengen
  • Betekenis: Het slechter gaan

• De klap op de vuurpijl
  • Betekenis: Een verrassing

• De klok achteruit zetten
  • Betekenis: Terug naar oude toestanden gaan

• De kluts kwijt zijn
  • Betekenis: In de war zijn

• De knoop doorhakken
  • Betekenis: Een beslissing nemen

• De knuppel in het hoenderhok gooien
  • Betekenis: Met een opmerking een meningsverschil krijgen

• De koe bij de horens vatten
  • Betekenis: Met de lastige zaak beginnen

• De kogel door de kerk laten gaan
  • Betekenis: De beslissing nemen

• De kool en de geit sparen
  • Betekenis: Een oplossing vinden waar beide partijen tevreden mee kunnen zijn

• De kraag kosten
  • Betekenis: Ergens bij om het leven komen

• De kraaienmars blazen
  • Betekenis: Dood gaan

• De kroon op het werk zetten
  • Betekenis: Het werk prachtig voltooien

• De kroon spannen
  • Betekenis: De beste zijn

• De laatste hand aan iets leggen
  • Betekenis: iets afmaken/voltooien

• De overhand hebben
  • Betekenis: iets is meer aanwezig dan het ander
  • Of: meer invloed hebben

• De palm wegdraaien
  • Betekenis: De winnaar zijn

• De pee in hebben
  • Betekenis: Erg gehumeurd zijn

• De pijp aan Maarten geven
  • Betekenis: Dood gaan

• De pik op iemand hebben
  • Betekenis: Bij een kans het niet nalaten iemand steeds te pesten

• De pil vergulden
  • Betekenis: Iets vervelends op zo vriendelijk mogelijke manier zeggen

• De plaat poetsen
  • Betekenis: Vluchten

• De plank misslaan
  • Betekenis: Het helemaal mis hebben

• De poppen aan het dansen hebben
  • Betekenis: Problemen hebben door iets

• De prins spreken
  • Betekenis: Dronken zijn

• De puntjes op de i zetten
  • Betekenis: De laatste details toevoegen of heel precies werken
  • In het Engels: The finishing touch

• De rollen omkeren
  • Betekenis: wat de een normaal doet doet de ander nu en andersom

• De schapen van de bokken scheiden
  • Betekenis: De goeden apart van de kwaden zetten

• De splinter in andermans oog wel zien, maar niet de balk in het eigen
  • Betekenis: over kleine fouten van een ander vallen, terwijl de eigen grote fouten niet worden gezien

• De vinger aan de pols houden
  • Betekenis: in de gaten houden of alles goed gaat

• De vogel is gevlogen
  • Betekenis: de dader is was al weg (of gevlucht)

• De vogel over het net laten vliegen
  • Betekenis: goede kansen niet aangrijpen

• De vuurproef doorstaan
  • Betekenis: door moeilijkheden heenslaan en overwinnen

• Door de bomen het bos niet meer zien
  • Betekenis: Door een overvloed aan informatie het overzicht verliezen

• Door een ringetje halen (kunnen)
  • Betekenis: er goed verzorgd uit zien

• Door het oog van de naald kruipen.
  • Betekenis: Ternauwernood aan gevaar ontsnappen.

• Doorgestoken kaart
  • Betekenis: Van tevoren voorbereid

• Dweilen met de kraan open
  • Betekenis: Het probleem is zo erg dat de middelen te kort schieten

E

• Een Augiasstal reinigen
  • Betekenis: het opruimen van een vreselijk vuile boel

• Een Babylonische spraakverwarring
  • Betekenis: door elkaar spreken zonder naar elkaar te luisteren en elkaar niet verstaan

• Een balletje over iets opgooien
  • Betekenis: een onderwerp voorzichtig noemen met de hoop dat anderen er ook over gan praten

• Een bittere pil slikken
  • Betekenis: Grote moeite ergens mee hebben

• Een brede rug hebben
  • Betekenis: veel kunnen verdragen

• Een doekje voor het bloeden
  • Betekenis: een ontoereikende, slechts symbolische maatregel

• Een flater slaan
  • Betekenis: Een nogal domme fout maken

• Een gat in de lucht springen
  • Betekenis: door het dolle heen gaan en ergens super blij mee zijn

• Een gezicht als een oorwurm trekken
  • Betekenis: erg ontevreden kijken (omdat bv iets gedaan moet worden)

• Een gladde vogel
  • Betekenis: iemand die zich overal weet uit te redden op slinkse wijze

• Een hele piet zijn
  • Betekenis: Een deftige heer zijn
  • Betekenis: Iets erg goed kunnen

• Een houten/stijve klaas zijn
  • Betekenis: Nooit iets leuks willen

• Een ijzer in het vuur hebben
  • Betekenis: een plan hebben dat nog onbekend is voor de buitenwereld

• Een kat in de zak kopen
  • Betekenis: De aankoop bleek waardeloos

• Een kater hebben
  • Betekenis: Zich beroerd en vervelend voelen (meestal na teveel alcohol)

• Een kerel als Kas
  • Betekenis: Een stevig gebouwd kerel

• Een kink in de kabel komen
  • Betekenis: Iets tussen komen

• Een klap van de molen hebben
• Een klap van de molen beet hebben
  • Betekenis: Niet goed bij het verstand zijn

• Een koekje van eigen deeg geven/krijgen
  • Betekenis: Behandelt worden zoals je anderen behandelt

• Een kolfje naar zijn hand zijn
  • Betekenis: Dingen die hij erg graag doet

• Een kronkel in je hersens hebben
  • Betekenis: Vreemde gedachtes hebben

• Een kruiwagen hebben
  • Betekenis: Geholpen worden

• Een lange neus maken
  • Betekenis: Tong uitsteken, iemand iets inpeperen (Jaloers maken)

• Een lange arm hebben
  • Betekenis: Iemand zelfs vanaf een grote afstand nog dwars kunnen zitten

• Een lans breken voor iemand
  • Betekenis: Het voor iemand opnemen

• Een lelijke/zware pijp roken
  • Betekenis: Door eigen schuld in moeilijkheden komen

• Een leugen om bestwil
  • Betekenis: een leugen om zich uit een lastige situatie te redden

• Een (modder)figuur slaan
  • Betekenis: een belachelijke of domme indruk maken

• Een olifantshuid hebben
  • Betekenis: Niets aantrekken van kritiek

• Een onbekookt plan (hebben)
  • Betekenis: Een plan hebben waar niet goed over is nagedacht

• Een oogje in het zeil houden
  • Betekenis:Iets in de gaten houden

• Een open deur intrappen
  • Betekenis: Iets doen wat niet nodig is

• Een oude rot in het vak (zijn)
  • Betekenis: alles van het vak afweten en alles weten hoe te doen

• Een paardemiddel (voorschrijven)
  • Betekenis: Een snelwerkend middel

• Een pak van mijn hart zijn
  • Betekenis: Een geruststelling zijn

• Een pluim krijgen of geven
  • Betekenis: Een compliment krijgen of geven

• Een potje kunnen breken (bij iemand)
  • Betekenis: Iemand wordt niet gauw boos

• Een Pyrrhus-overwinning behalen
  • Betekenis: Winnen wat zoveel heeft gekost dat je de volgende ronde niet meer aan kan

• Een rib uit je lijf
  • Betekenis: een groot deel van het vermogen kosten

• Een roepende in de woestijn zijn
  • Betekenis: niemand die naar je wil luisteren (bij raad/waarschuwingen)

• Een Salomo's oordeel
  • Betekenis: een wijs oordeel

• Een slimme vogel
  • Betekenis: een handig persoon met overal een oplossing voor

• Een steekje laten vallen
  • Betekenis: Iets vergeten tijdens een traject

• Een uiltje knappen
  • Betekenis:Een dutje doen

• Een Uriasbrief
  • Betekenis: een brief waarin een verschrikkelijk bericht staat

• Een vlag op een modderschuit
  • Betekenis: iets moois op iets lelijks, bijvoorbeeld in de mode

• Een vrolijke frans zijn
  • Betekenis: zeer opgewekt en blij zijn zonder zorgen

• Een witte raaf
  • Betekenis: iets wat zelden voorkomt, een zeldzaamheid

• Een zwak voor iets of iemand hebben
  • Betekenis: iets/iemand leuk of aardig vinden

• Eieren voor je geld kiezen
  • Betekenis: vluchten voor het te laat is

• Eigen roem/lof stinkt
  • Betekenis: door over jezelf op te scheppen maak je een nare indruk

• 'em knijpen
  • Betekenis: Erg zenuwachtig zijn

• Er als de kippen bij zijn
  • Betekenis: Er snel bij zijn

• Er een puntje aan kunnen zuigen
  • Betekenis: Er een voorbeeld aan kunnen nemen

• Er geen doekjes om winden
  • Betekenis: Er voor uit komen zonder er om heen te draaien / Direct zijn

• Er is geen chocola van te maken
  • Betekenis: Niet te begrijpen

• Er met de pet naar gooien
  • Betekenis: Je doet niet je best

• Er met de pet niet bijkunnen
  • Betekenis: Het niet willen/kunnen snappen

• Er zit bij hem een steekje los
  • Betekenis: Die is niet helemaal goed bij zijn hoofd

• Er zonder kleerscheuren afkomen
  • Betekenis: Helemaal niets mankeren na een ongeluk

• Eraan moeten geloven
  • Betekenis: of iemand wil of niet, het moet toch gebeuren

• Ere wie ere toekomt
  • Betekenis: iemand die de eer verdient moet die ook krijgen

• Ergens als kind in huis zijn
  • Betekenis: Ergens bekend of goed behandeld worden

• Ergens de hand voor in het vuur steken
  • Betekenis: heel erg zeker weten dat iets zo is

• Ergens een halszaak van maken
  • Betekenis: iets heel erg aantrekken en ernstig nemen

• Ergens een handje van hebben
  • Betekenis: als iemand de kans ergens toe ziet die ook nemen en een ander het werk bv laten doen

• Ergens garen bij spinnen
  • Betekenis: er flink aan verdienen

• Ergens geen hoge pet van op hebben
  • Betekenis: Geen hoge verwachting hebben van iets

• Ergens geen kaas van gegeten hebben
  • Betekenis: Iets niet begrijpen of geen verstand van hebben

• Ergens geen kruid tegen gewassen zijn
  • Betekenis: Ongeneeslijk

• Ergens geen peil op kunnen trekken
  • Betekenis: Niet op iemand af kunnen gaan

• Ergens haring of kuit van willen hebben
  • Betekenis: Er het rechte van willen weten

• Ergens oog voor hebben
  • Betekenis: Ergens de waarde van inzien of aandacht voor hebben

• Ergens part noch deel aan hebben
  • Betekenis: Ergens niets van weten of niet aan deelgenomen hebben

• Ergens prat op gaan
  • Betekenis: Erg trots over iets zijn en er over opscheppen

• Ergens voor opdraaien
  • Betekenis: het werk van een ander doen
  • Of: ergens de schuld van krijgen

• Er is geen goed garen mee te spinnen.
  • Betekenis: iemand die niet in staat is goed samen te werken

• Er schuilt een addertje onder het gras.
  • Betekenis: Het lijkt mooi, maar pas op!

• Er zijn kapers op de kust.
  • Betekenis: Er zijn meer mensen die belangstelling hebben.

F

• Fiolen van toorn over iemand uitstorten
  • Betekenis: Aan iemand duidelijk laten blijken dat je kwaad op diegene bent

G

• Gauw aangebrand zijn
  • Betekenis: gauw geïrrteerd zijn

• Geen handbreed wijken
  • Betekenis: niet opzij gaan, nooit bang is

• Geen hoge pet van iemand op hebben
  • Betekenis: Denken dat die andere persoon niet veel kan
  • Ontstaan: Vroeger hadden alleen mensen die wat bereikt hadden een hoge hoed, zij konden die betalen

• Geen knip voor de neus waard zijn
  • Betekenis: Zijn vak niet kennen en er geen verstand van hebben

• Geen krimp geven
  • Betekenis: Niet opgeven

• Geen pap meer kunnen zeggen
  • Betekenis: Erg moe zijn

• Geen zuivere koffie zijn
  • Betekenis: Daar is iets niet in orde

• Gloeiende kolen op iemands hoofd stapelen
  • Betekenis: Dingen een ander aandoen waar je later spijt van krijgt

• Goed geld naar kwaad geld gooien
  • Betekenis: geld ergens insteken waarvan bekend is dat het verlies oplevert

• Goede papieren hebben
  • Betekenis: De goede eigenschappen hebben (voor een baan)

H

• Haast je langzaam
  • Betekenis: doe het zo snel mogelijk, maar niet sneller (uit het Latijn: Festina lente)

• Hand over hand toenemen
  • Betekenis: iets wordt steeds erger

• Het aan zijn water voelen
  • Betekenis: Het instictief aanvoelen

• Het been stijf houden
  • Betekenis: vast houden aan wat iemand zelf wil zonder hierin te veranderen

• Het beste paard van stal zijn
  • Betekenis: De geliefste en beste zijn in een gezelschap

• Het de keel uithangen
  • Betekenis: Ergens genoeg van hebben

• Het geld groeit niet op de rug
  • Betekenis: geld komt niet zomaar binnen, er moet hard voor gewerkt worden

• Het gemeste kalf slachten
  • Betekenis: Het beste en lekkerste eten op tafel zetten

• Het gouden kalf aanbidden
  • Betekenis: Erg gehecht zijn aan geld en goederen (rijkdom)

• Het hoekje om gaan
  • Betekenis: dood gaan

• Het ijs is gebroken
  • Betekenis: na een kil begin is men vriendelijk tegen elkaar

• Het ijzer smeden als het heet is
  • Betekenis: Nu is het moment om actie te ondernemen

• Het in Keulen horen donderen
  • Betekenis: met stomheid geslagen zijn (na een mededeling van de gesprekspartner)

• Het is één pot nat.
  • Betekenis: Overal is het hetzelfde, maakt niets uit.

• Het is geen katje om zonder handschoenen aan te pakken.
  • Betekenis: Van zich af weten te bijten.

• Het is hommeles
  • Betekenis: het is daar niet in orde

• Het kaf van het koren scheiden
  • Betekenis: Het waardevolle van het waardeloze scheiden

• Het kind bij de naam noemen
  • Betekenis: Eerlijk voor de mening uitkomen

• Het kind met het badwater weggooien
  • Betekenis: Iets afkeuren omdat een klein deel niet goed is
  • Betekenis: Het goede en waardevolle met het slechte en waardeloze weggooien

• Het kind van de rekening zijn
  • Betekenis: De schuldige zijn en voor de schade moeten betalen

• Het klappen van de zweep kennen
  • Betekenis: veel ervaring hebben met iets

• Het nakijken hebben
  • Betekenis: te laat in actie zijn gekomen, een ander was je voor

• Het onderspit delven
  • Betekenis: verliezen

• Het onderste uit de kan willen
  • Betekenis: Het uiterste willen

• Het oog wil ook wat
  • Betekenis: mensen vinden het fijn als iemand er verzorgd uitziet

• Het op de heupen hebben
  • Betekenis: slecht gehumeurd raken/zijn
  • Of: op geestdriftige wijze iets doen

• Het op de klompen aanvoelen
  • Betekenis: achterafgepraat - Dat had men kunnen weten

• Het op iemand gemunt hebben
  • Betekenis: steeds dezelfde persoon die ergens last van heeft

• Het paard achter de wagen spannen
  • Betekenis: Iets nutteloos doen of verkeerd aanpakken

• Het paard van Troje binnen halen
  • Betekenis: Ongemerkt de vijand binnen halen

• Het regent pijpestelen
  • Betekenis: Het regent heel hard

• Het roer in handen hebben
  • Betekenis: leiding geven en door moeilijke tijden heen komen

• Het roer omgooien
  • Betekenis: het op een heel andere manier proberen

• Het spoor bijster zijn
  • Betekenis: de weg niet meer weten
  • Of: niet meer weten tot een goede oplossing te komen

• Het vijfde rad aan de wagen zijn
  • Betekenis: het zonder deze persoon kunnen stellen

• Het zijn twee handen op een buik
  • Betekenis: Ze denken precies gelijk

• Het zwarte schaap van de familie
  • Betekenis: Totaal anders dan de rest

• Hij heeft de klok wel horen luiden maar weet niet waar de klepel hangt
  • Betekenis: Hij heeft iets gehoord, trekt conclusies, maar kent niet het totaalplaatje

• Hij kijkt of hij zijn laatste oortje heeft versnoept
  • Betekenis: hij kijkt heel ongelukkig

• Hij voelt zich als een kat in een vreemd pakhuis

• Hoge nood hebben
  • Betekenis: naar de wc moeten

• Hoge ogen gooien
  • Betekenis: een goede kans maken op iets

• Hou en trouw (beloven)
  • Betekenis: elkaar overal (zullen) helpen

• Huizen op iemand kunnen bouwen
  • Betekenis: sterk op iemand kunnen vertrouwen

• Hutje bij mutje leggen
  • Betekenis: ieder draagt bij voor het deel dat die kan

I

• Iemand (aan) de pols voelen
  • Betekenis: Iemand uithoren

• Iemand bij de kladden grijpen
  • Betekenis: Iemand bij zijn kleren grijpen

• Iemand de hand boven het hoofd houden
  • Betekenis: Hem/haar beschermen

• Iemand de handschoen toewerpen
  • Betekenis:Iemand uitdagen

• Iemand de hielen laten zien
  • Betekenis: inhalen of beter presteren dan de ander

• Iemand de hielen likken
  • Betekenis: erg onderdanig of nederig tegen iemand doen

• Iemand de ogen openen
  • Betekenis: iemand inzicht geven in iets wat diegene nog niet doorhad

• Iemand de oren van het hoofd eten.
  • Betekenis: Verschrikkelijk veel eten (bij iemand).

• Iemand de oren wassen
  • Betekenis: iemand zeggen wat die fout gedaan heeft

• Iemand de pen op de neus zetten
  • Betekenis: Streng ondervragen of aanpakken

• Iemand een hart onder de riem steken (ook: Iemand een riem onder het hart steken)
  • Betekenis: Iemand moed inspreken

• Iemand een kool stoven
  • Betekenis: Iemand op een onprettige manier ertussen nemen

• Iemand een oor aannaaien
  • Betekenis: iets wijs laten maken

• Iemand een poets bakken
  • Betekenis: Een grap met iemand uithalen

• Iemand een rad voor de ogen draaien
  • Betekenis: iemand op gemene wijze bedriegen

• Iemand geen knollen voor citroenen verkopen
  • Betekenis: Iemand niet gemakkelijk kunnen bedriegen

• Iemand het hof maken
  • Betekenis: aardig tegen iemand doen in de hoop aardig gevonden te worden

• Iemand het volle pond geven
  • Betekenis: Uitvoerig en duidelijk antwoorden

• Iemand het zwijgen opleggen
  • Betekenis: er met niemand over mogen praten en nieman diets mogen vertellen

• Iemand iets aan de hand doen
  • Betekenis: iemand een suggestie geven

• Iemand iets op de mouw spelden
  • Betekenis: Iemand iets wijsmaken

• Iemand iets te kort doen
  • Betekenis: Iemand te weinig geven of begrijpen

• Iemand in de kaart spelen
  • Betekenis: Iemand onbewust helpen

• Iemand in het gareel slaan
  • Betekenis: iemand dwingen voor je te werken

• Iemand in het harnas jagen
  • Betekenis:Iemand uitdagen, tot vijand maken

• Iemand in het ooitje nemen
  • Betekenis: met iemand een grap uithalen of voor de gek houden

• Iemand in zijn zwak tasten
  • Betekenis: over onderwerpen praten waar iemand het eigenlijk niet over wil hebben

• Iemand klein krijgen
  • Betekenis: Iemand laten merken dat je hem aankunt
  • Betekenis: Over iemand de baas zijn en diegene tot gehoorzaamheid dwingen

• Iemand koeien met gouden horens beloven
  • Betekenis: Iets moois beloven maar niet nakomen

• Iemand kort houden
  • Betekenis: Niet veel krijgen of mogen

• Iemand met een kluitje in het riet sturen
  • Betekenis: Een antwoord krijgen waar men niets aan heeft

• Iemand naar de kroon steken
  • Betekenis: Z'n best doen anderen te overtreffen

• Iemand naar de ogen zien
  • Betekenis: pas iets doen als de ander toestemming geeft

• Iemand naar zijn hand zetten
  • Betekenis: iemand precies laten doen wat hij wil

• Iemand om zijn/haar vinger winden
  • Betekenis: Alles van iemand gedaan kunnen krijgen

• Iemand onder de kin strijken
  • Betekenis: Vriendelijke of vleiende dingen tegen iemand zeggen

• Iemand onder handen nemen
  • Betekenis: iemand flink aanpakken
  • Of: mishandelen

• Iemand onder vier ogen spreken
  • Betekenis: praten met iemand zonder dat anderen erbij zijn

• Iemand ongezouten de waarheid zeggen
  • Betekenis: precies zeggen hoe er over iets of iemand gedacht wordt zonder iets te verzwijgen

• Iemand op de hielen zitten
  • Betekenis: iemand bijna te pakken hebben

• Iemand op de kast jagen
  • Betekenis: Iemand boos maken

• Iemand op de pijnbank leggen
  • Betekenis: Iemand het moeilijk maken en daarmee dwingen iets te doen

• Iemand op de proef stellen
  • Betekenis: Iemand testen om te zien of die te vertrouwen is of het aan kan

• Iemand op handen dragen
  • Betekenis: grote bewondeirng hebben voor iemand

• Iemand op het goede spoor zetten
  • Betekenis: Goede raad geven

• Iemand op z'n hand hebben
  • Betekenis: iemand hebben die hem steunt

• Iemand te paard helpen
  • Betekenis: Iemand een goede baan helpen krijgen

• Iemand troef geven.
  • Betekenis: Iemand afstraffen.

• Iemand uit het zadel werpen
  • Betekenis:Iemand wegwerken, iemand in verlegenheid brengen

• Iemand uit het zadel lichten
  • Betekenis:Hem zijn positie doen verliezen

• Iemand van het kastje naar de muur sturen
  • Betekenis: Iemand aan het lijntje houden, altijd ergens anders naartoe sturen
  • Betekenis: Niemand die hem wil helpen en hem steeds maar doorstuurd

• Iemand van kant maken
  • Betekenis: Iemand doden

• Iemand van katoen geven
  • Betekenis: Iemand met een pak slaag of woorden straffen

• Iemand van kwade trouw verdenken
  • Betekenis: verdenken dat iemand bedriegt

• Iemand van Pontius naar Pilatus sturen
  • Betekenis: Iemand aan het lijntje houden, altijd ergens anders naartoe sturen
  • Betekenis: Niemand die hem helpen wil en hem steeds maar doorstuurd

• Iemand zwart maken
  • Betekenis: lelijke dingen over iemand vertellen

• Iemands oogappel zijn
• Iemands ooilam zijn
  • Betekenis: iemands lieveling zijn

• Iemands rechterhand zijn
  • Betekenis: De belangrijkste assistent zijn

• Iets aan de grote klok hangen
  • Betekenis: Iets grootschalig bekend maken

• Iets aan de kaak stellen
  • Betekenis: Bekend maken wat niet in orde is

• Iets aan de knikker zijn
  • Betekenis: Iets niet in orde of aan de hand zijn

• Iets aan het handje hebben
  • Betekenis: een beetje verkering hebben

• Iets achter de hand hebben
  • Betekenis: iets ter beschikking hebben voor wanneer het nodig mocht zijn (bv nood)

• Iets achter de knopen hebben
  • Betekenis: Iets is volbracht of voltooid

• Iets in de ijskast zetten
  • Betekenis: met iets niets meer doen

• Iets in het oor knopen
  • Betekenis: iets goed onthouden

• Iets in kleuren en geuren vertellen
  • Betekenis: Iets meet overdrijving en fantasie vertellen

• Iets in petto houden
  • Betekenis: Een mededeling voor later bewaren

• Iets in zijn schild voeren
  • Betekenis: Iets van plan zijn, een geheim hebben

• Iets langs je (koude) kleren af laten glijden
  • Betekenis: Ergens niets van aan trekken

• Iets met een korreltje zout nemen
  • Betekenis: Iets beschouwen als overdreven

• Iets met lede ogen aanzien
  • Betekenis: jaloers zijn

• Iets niet met droge ogen kunnen aanzien
  • Betekenis: letterlijk: gaan huilen/tranen bij het zien gebeuren van iets

• Iets of iemand in de peiling hebben
  • Betekenis: Iets of iemand begrijpen

• Iets of iemand op de korrel nemen
  • Betekenis: Kritiek op iets of iemand hebben

• Iets onder de knie hebben/krijgen
  • Betekenis: Iets kunnen of leren kunnen

• Iets op de keper beschouwen
  • Betekenis: Iets nauwkeurig bekijken

• Iets op een procrustusbed leggen
  • Betekenis: Een regeling zo toepassen dat hij er voordeel van heeft

• Iets op je lever hebben
  • Betekenis: dat je nog iets wilt uiten, dat er iets is dat je heel erg dwars zit en dat gezegd moet worden

• Iets op zijn kerfstok hebben
  • Betekenis: Verkeerde dingen gedaan hebben

• Iets over z'n kant laten gaan
  • Betekenis: Ergens niets van aantrekken

• Iets rechtzetten
  • Betekenis: na fout deze goed maken

• Iets uit de doeken doen
  • Betekenis Iets uitleggen Zie ook: er geen doekjes omheen winden

• Iets uit de eerste hand hebben
  • Betekenis: ergens zelf bij zijn geweest of hebben meegemaakt

• Iets van de hand doen
  • Betekenis: iets weggeven of verkopen

• Iets voor zoete koek slikken
  • Betekenis: Iets zomaar geloven

• Iets zwart op wit hebben
  • Betekenis: het op papier hebben staan

• IJskoud zijn gang gaan
  • Betekenis: zich nergens van aantrekken

• In de aap gelogeerd zijn
  • Betekenis: In de problemen zitten

• In de fuik lopen
  • Betekenis: door eigen stommiteiten in een valstrik lopen

• In de grond boren
  • Betekenis: een idee op vervelende wijze sterk afkeuren

• In de hand werken
  • Betekenis: iets helpen erger worden

• In kannen en kruiken zijn
  • Betekenis: Alles is geregeld

• In de kerk geboren zijn
  • Betekenis: De deur open laten staan

• In de kiem smoren
  • Betekenis: Snel ergens stevig een einde aan maken

• In de knoei zitten
  • Betekenis: Grote moeilijkheden of zorgen hebben

• In de olie zijn
  • Betekenis: dronken zijn

• In de pan hakken
  • Betekenis: Volledig verslaan

• In de papieren lopen
  • Betekenis: Veel geld kosten

• In de pen klimmen
  • Betekenis: Een brief gaan schrijven

• In de penarie zitten
  • Betekenis: In grote moeilijkheden zitten

• In de piepzak zitten
  • Betekenis: Geen oplossing weten
  • Betekenis: Bang zijn voor de gevolgen

• In de put zitten
  • Betekenis: Geen oplossing meer weten of geen geld meer hebben

• In de rats zitten
  • Betekenis: bang zijn of angst hebben

• In de roos schieten
  • Betekenis: het precies goed raden/doen

• In een glazen huis wonen
  • Betekenis: een persoon wier handelen veel kritiek kan krijgen omdat deze openbaar te volgen is

• In een moeilijk parket zitten
  • Betekenis: Moeilijkheden hebben

• In een slechte reuk staan
  • Betekenis: iemand die niet goed bekend staat

• In het gareel lopen (ook: in de pas lopen)
  • Betekenis: precies zo doen als de anderen

• In het hoekje zitten waar de slagen vallen
  • Betekenis: zich in een groep bevinden die altijd het moeilijk heeft of problemen krijgt

• In het oog lopen
  • Betekenis: opvallen

• In het rechte spoor houden
  • Betekenis: ervoor zorgen dat iemand geen verkeerde dingen doet

• In iemands gareel lopen
  • Betekenis: zonder enige tegenwerping doen wat iemand je opdraagt

• In iemands (kiel)zog varen
  • Betekenis: Net als iemands voorganger doen

• In iemands kraam te pas komen
  • Betekenis: Iets wta iemand nodig had

• In rep en roer zijn
  • Betekenis: opgewonden zijn en druk mee bezig zijn

• In zijn knollentuin zijn
  • Betekenis: Het naar de zin hebben

• In zwang komen / raken
  • Betekenis: iets wordt een modeverschijnsel

J

• Ja en amen zeggen
  • Betekenis: Het goed vinden

• Jan en alleman (zijn)
  • Betekenis: Iedereen

• Jongens van Jan de Witt
  • Betekenis: Dappere jongens zijn

K

• Kijken of men het in Keulen hoort donderen
  • Betekenis: Stomverbaasd zijn

• Kind noch kraai hebben
  • Betekenis: Niemand hebben om voor te zorgen

• Kleur bekennen
  • Betekenis: Mening geven

• Knijp zitten
  • Betekenis: In de problemen zitten

• Koek en ei zijn
  • Betekenis: Het weer goed gaan

• Kort en bondig vertellen
  • Betekenis: Iets kort, maar duidelijk vertellen

• Kortaangebonden zijn
  • Betekenis: Snel boos zijn

L

• Lange vingers hebben
  • Betekenis: diefachtig zijn

• Lange tenen hebben
  • Betekenis: Zich om het minste of geringst aangevallen of beledigd voelen

• Lest best
  • Betekenis: het beste komt als laatste

• Leven en laten leven
  • Betekenis: iemand of iets z'n gang laten gaan en niet mee bemoeien

• Leven in de brouwerij brengen
  • Betekenis: waar het rustig is activiteit brengen

• Lood om oud ijzer
  • Betekenis: De keuze hebben tussen twee alternatieven die even goed (of slecht) zijn en voor de kiezer dus geen werkelijk verschil maken

• Lopen als een kievit
  • Betekenis: Erg gemakkelijk en vlug lopen

M

• Meer pijlen op zijn boog hebben
  • Betekenis: Meer kunnen dan reeds laten zien

• Met andermans kalf ploegen
  • Betekenis: Terwijl je de hulp van een ander gebruikt, doen alsof je het zelf alleen gedaan hebt

• Met andermans veren pronken
  • Betekenis: Weglopen met de ideeen van een ander

• Met bed en bult
  • Betekenis: met alles wat men bijeen kan pakken op reis gaan

• Met de deur in huis vallen
  • Betekenis: Meteen ter zake komen

• Met de Franse slag
  • Betekenis: Een taak (uit desinteresse) niet goed afmaken

• Met de gebakken peren blijven zitten
  • Betekenis: Voor de moeilijkheden opdraaien

• Met de hand op het hart
  • Betekenis: eerlijk en gemeend

• Met de handen in het haar zitten
  • Betekenis: Niet weten wat je moet doen/Niet weten wat je er mee aan moet vangen

• Met de kippen op stok gaan
  • Betekenis: Vroeg naar bed gaan

• Met de kous op de kop thuiskomen
  • Betekenis: Teleurgesteld thuiskomen

• Met de mond vol tanden staan
  • Betekenis: Niet weten wat je moet zeggen/Je staat er versteld van

• Met de paplepel ingeven
  • Betekenis: Al heel jong iets leren

• Met de pet naar iets gooien
  • Betekenis: Niet echt moeite voor iets doen
  • Betekenis: Zonder inzicht schatten

• Met de pet rondgaan
  • Betekenis: Om geld vragen

• Met de prins over de Maas geweest zijn
  • Betekenis: Veel meegemaakt hebben

• Met de rug tegen de muur staan
  • Betekenis: geen kant op kunnen, hooguit een laatste uitweg

• Met dubbel krijt schrijven
  • Betekenis: Te hoge prijzen rekenen

• Met een gouden hengel vissen.
  • Betekenis: Door bedrog zijn doel halen.

• Met een kanon op een mug schieten
  • Betekenis: Ophef maken om niks
  • Of: Grote maatregelen treffen voor niets

• Met het verkeerde been uit bed stappen
  • Betekenis: een slecht humeur hebben

• Met een waterzeil thuiskomen
  • Betekenis: doornat zijn

• Met geen pen te beschrijven zijn
  • Betekenis: Iets niet met woorden kunnen zeggen

• Met hangende pootjes
  • Betekenis: Bewust van schuld (thuis)komen

• Met hutje en mutje vertrekken
  • Betekenis: vertrekken met alles wat je maar hebt

• Met lege handen staan
  • Betekenis: niets meegenomen hebben

• Met molentjes lopen
  • Betekenis: In de war zijn

• Met open vizier strijden
  • Betekenis: openlijk, eerlijk zijn in een conflict

• Met pak en zak (gaan)
  • Betekenis: Met veel bagage gaan

• Met Sint Juttemis als de kalveren op het ijs dansen
  • Betekenis: Nooit! (Sint Juttemis valt op 17 augustus, en dan ligt er geen ijs)

• Met stille trom vertrekken
  • Betekenis: vertrekken zonder iemand het te laten weten

• Met twee monden praten
  • Betekenis: jezelf tegenspreken in verschillende situaties

• Met zijn gat (of achterste) in de boter vallen
  • Betekenis: trouwen met een rijke vrouw
  • Of: onverwacht veel geluk hebbende

• Met zijn neus in de boter vallen
  • Betekenis: onverwacht voordeel hebben

• Moeten kiezen of delen
  • Betekenis: Een (vervelende) keus moeten maken

• Mosterd na de maaltijd
  • Betekenis: Een te late maatregel

N

• Naar de barrebiesjes gaan
  • Betekenis: totaal verloren gaan zonder dat er iets van overbleef (bv schip)

• Naar de filistijnen gaan
  • Betekenis: kapot gaan

• Naar de haaien gaan
  • Betekenis: ten onder gaan, zinken

• Naar de kelder gaan
  • Betekenis: Verongelukken (en met een schip: zinken)

• Naar de pomp lopen
  • Betekenis: Ga weg!

• Naar iemands pijpen dansen
  • Betekenis: Precies doen wat iemand anders zegt

• Naar iets kunnen fluiten
  • Betekenis: iets (wat je uitleent) niet meer terug krijgen

• Na mij de zondvloed
  • Betekenis: dat is een probleem dat zich pas voordoet als ik er niet meer ben - het zal mijn tijd wel duren

• Nattevingerwerk/Met de natte vinger
  • Betekenis: Onnauwkeurig, overhaast of zonder de geschikte methode of middelen uitgevoerd werk

• Niet kunnen rijmen
  • Betekenis: dingen die niet met elkaar kloppen of het samen niet kunnen begrijpen

• Niet over één nacht ijs gaan
  • Betekenis: voorzichtig te werk gaan

• Niet pluis zijn
  • Betekenis: Iets is er niet in orde

• Niet verder springen dan je pols lang is
  • Betekenis: Niet verder gaan dan mogelijk is

• Niet voor de poes zijn
  • Betekenis: Niet gemakkelijk zijn

• Nieuwsgierig aagje
  • Betekenis: iemand die over vanalles weten wil waar die niets mee te maken heeft

• Nog niet droog achter de oren zijn
  • Betekenis: nog niet volwassen zijn

• Nu zijn de rapen gaar
  • Betekenis: nu is er een probleem waar direct iets aan gedaan moet worden

O

• Olie op de golven gieten
  • Betekenis: Door iets te zeggen of doen de mensen rustiger laten worden

• Om de haverklap
  • Betekenis: telkens weer

• Om hals brengen
  • Betekenis: iemand doden

• Omstaan leren
  • Betekenis: leren schikken naat de wensen en bevelen van een ander

• Onbeslagen ten ijs komen
  • Betekenis: niet voorbereid zijn

• Onder de hamer komen
  • Betekenis: openbaar op ene veiling verkocht worden

• Onder de pantoffel zitten
  • Betekenis: Thuis niets te vertellen hebben

• Onder de plak zitten
  • Betekenis: Niets durven tenzij de partner het goed vindt

• Onder de roos
  • Betekenis: iemand iets vertellen wat die niet aan anderen vertellen mag

• Onder één hoedje spelen
  • Betekenis: samen iets oneerlijks doen

• Onder een hoedje te vangen zijn
  • Betekenis: niet veel zeggen of mak zijn

• Onder het juk moeten doorgaan
  • Betekenis: Zich aan andermans macht moeten onderwerpen

• Op alle slakken zout leggen
  • Betekenis: Over iedere kleinigheid klagen

• Op de fles gaan
  • Betekenis: failliet gaan

• Op de grote trom slaan
  • Betekenis: aandacht proberen te krijgen voor diens zaak

• Op de keien staan
  • Betekenis: Werkloos zijn

• Op de koffie komen
  • Betekenis: Zonder afspraak ergens heen gaan

• Op de koop toe nemen
  • Betekenis: Een onbedoeld gevolg accepteren

• Op de kop af zijn
  • Betekenis: Precies

• Op de kop tikken
  • Betekenis: Voor een goede prijs iets kopen

• Op de neus kijken
  • Betekenis: Verrast zijn

• Op de penning zijn
  • Betekenis: Gierig zijn

• Op de pof komen
  • Betekenis: Iets kopen zonder direct te betalen

• Op de poot spelen
  • Betekenis: Bij de kleinste tegenslag flink te keer gaan/razen

• Op de proppen helpen
  • Betekenis: Iemand steunen en verder helpen

• Op de proppen komen
  • Betekenis: Iets vertellen

• Op een houtje bijten
  • Betekenis: niets te eten hebben

• Op een oor gevild
  • Betekenis: bijna klaar zijn

• Op een oude fiets moet je het leren
  • Betekenis: Het is niet nodig om iets te oefenen of een vaardigheid aan te leren door gebruik te maken van het allernieuwste materiaal

• Op fluweel zitten
  • Betekenis: het erg goed en gemakkelijk hebben

• Op het kussen zitten/geraken
  • Betekenis: Een baan in de regering hebben en daarmee weten hoe moeilijk het is een land te besturen

• Op het verkeerde paard wedden
  • Betekenis: Ergens ten onrechte op rekenen

• Op hete/gloeiende kolen zitten
  • Betekenis: Veel haast of spanning hebben

• Op hetzelfde aambeeld hameren
  • Betekenis: steeds over hetzelfde onderwerp praten

• Op poten staan
  • Betekenis: In een brief nergens omheen praten

• Op rotsen ploegen
  • Betekenis: iets doen wat tevergeefse moeite is

• Op rozen zitten
  • Betekenis: erg gelukkig zijn en goed hebben

• Op zijn achterste poten staan
  • Betekenis: Vreselijk boos worden

• Op zijn hoede (of quivive) zijn
  • Betekenis: voorzichtig zijn omdat het niet helemaal vertrouwd wordt

• Op zijn paasbest zijn
  • Betekenis: Op zijn best gekleed en goed verzorgd zijn

• Op zijn pootjes terecht komen
  • Betekenis: Het komt vanzelf wel voor elkaar

• Open kaart spelen
  • Betekenis: Eerlijk en openhartig zijn

• Oude koeien uit de sloot halen
  • Betekenis: Oude problemen die niet meer ter zake doen oprakelen

• Over de kling jagen
  • Betekenis: Iemand doden

• Over één kam scheren
  • Betekenis: Gelijk (hetzelfde) behandelen

• Over het paard tillen
  • Betekenis: Verwend en geprezen zijn

• Over koetjes en kalfjes praten
  • Betekenis: Over allerlei onbelangrijke dingen praten

• Over lijken gaan
  • Betekenis: Alles voor iets over hebben

• Overhoop liggen
  • Betekenis: ruzie met elkaar hebben

• Overstag gaan
  • Betekenis: na aandringen/lang er mee wachten toegeven

P

• Paal en perk stellen
  • Betekenis: Ergens een eind aan maken

• Paarlen voor de zwijnen werpen
  • Betekenis: Iets moois en kostbaars geven aan iemand die de waarde er niet van inziet

• Paf staan
  • Betekenis: Verbaasd of verbijsterd zijn

• Pal staan
  • Betekenis: Onbeweeglijk stilstaan
  • Betekenis: Niet twijfelen aan de eigen mening

• Pap in de benen hebben
  • Betekenis: De benen willen niet meer vooruit

• Parels voor de zwijnen gooien
  • Betekenen aan hen die er de waarde niet van weten te schatten

• Piano aan gaan
  • Betekenis: Heel rustig en langzaam gaan

• Poeha maken
  • Betekenis: Overdreven doen of drukte maken

• Poolshoogte nemen
  • Betekenis: (Eerst) kijken hoe de situatie is

• Poot-aan spelen
  • Betekenis: Hard doorwerken (om op tijd te zijn)

R

• Roeien met de riemen die je hebt
  • Betekenis: het moeten doen met dat wta je hebt

• Roet in het eten gooien
  • Betekenis: de pret bederven of een plan laten mislukken

• Ruggespraak houden
  • Betekenis: eerst ergens over moeten overleggen

• Rustig aan, dan breekt het lijntje niet

• Rut zijn
  • Betekenis: geen geld meer hebben

S

• Sinds jaar en dag
  • Betekenis: Al heel lang

• Slapen als een roos
  • Betekenis: erg vast en heerlijk slapen

• Spijkers op laag water zoeken
  • Betekenis: Uitermate achterdochtig zijn

• Spijkers met koppen slaan
  • Betekenis: Eindelijk een stap vooruit in het proces

• Steeds verder van huis raken
  • Betekenis: verder van je doel afraken

• Stelen als de raven
  • Betekenis: alles maar stelen wat je kunt

• Stevig in het zadel zitten
  • Betekenis: Machting zijn

• Storm in een glas water
  • Betekenis: Ophef over niets

T

• Te kort schieten
  • Betekenis: Iets onvoldoende hebben of doen

• Te kust en te keur gaan
  • Betekenis: Zeer ruime keus hebben

• Te pas komen / Van pas komen
  • Betekenis: Iets goed kunnen gebruiken

• Te veel hooi op de vork nemen
  • Betekenis: meer willen doen dan je aankan

• Tegen de klippen op gaan
  • Betekenis: Aan een stuk doorgaan (met liegen)

• Tegen heug en meug
  • Betekenis: met tegenzin doen

• Ter elfder ure
  • Betekenis: op het laatste ogenblik

• Tot de jaren des onderscheids komen
  • Betekenis: Oud genoeg zijn om zelf te weten/mogen wat wel en niet mag

• Tot het gaatje gaan
  • Betekenis: volhouden

• Tot in de puntjes regelen
  • Betekenis: Alles nauwkeurig regelen

• Trillen als een juffershondje
  • Betekenis: Van angst trillen

• Tussen de klippen doorzeilen
  • Betekenis: Op handige manier alle moeilijkheden vermijden

• Twee handen op een buik zijn
  • Betekenis:Het altijd met elkaar eens zijn

• Twee linkerhanden hebben
  • Betekenis: onhandig zijn

• Twee ruggen uit een varken willen snijden
  • Betekenis: uit één ding dubbel het voordeel willen halen

• Twisten om des keizers baard
  • Betekenis: Om kleinigheden ruzie maken

U

• Uit de band springen
  • Betekenis: gekke dingen doen die normaal niet worden gedaan

• Uit de grond stampen
  • Betekenis: erg snel iets opbouwen

• Uit de kluiten gewassen zijn
  • Betekenis: Erg stevig en groot zijn

• Uit de pot van Egypte eten
  • Betekenis: Nog thuis bij de ouders eten die voor je zorgen

• Uit het goede hout gesneden
  • Betekenis: iemand is ergens geschikt voor

• Uit het jaar nul zijn
  • Betekenis: Niets voorstellen

• Uit zijn koker komen
  • Betekenis: Hij heeft het bedacht

• Uien tappen
  • Betekenis: Moppen vertellen

• Uitstel van executie
  • Iets onaangenaams wordt tijdelijk uitgesteld Later gaat dit toch nog gebeuren

V

• Van a tot z
  • Betekenis: van begin tot eind

• Van de bovenste plank zijn
  • Betekenis: Van erg goede kwaliteit zijn

• Van de hand in de tand leven
  • Betekenis: zo gauw iets verdiend is het meteen weer uitgeven

• Van de hoed en de rand weten
  • Betekenis: Precies weten hoe het zit

• Van de kleef zijn
  • Betekenis: Gierig zijn

• Van de kook zijn
  • Betekenis: Helemaal in de war zijn

• Van de os op de ezel springen
  • Betekenis: steeds van onderwerp veranderen

• Van de prins geen kwaad weten
  • Betekenis: Niet weten dat hij een fout gemaakt heeft

• Van de ratten besnuffeld zijn
  • Betekenis: ben je nu helemaal gek!

• Van de regen in de drup
  • Betekenis: niet veel opschieten, van moeilijke omstandigheden in nog moeilijkere omstandigheden terecht komen

• Van een koude kermis thuiskomen
  • Betekenis: Teleurgesteld thuiskomen

• Van een mug een olifant maken
  • Betekenis: Van een klein probleem onnodig een groot probleem maken

• Van kwaad tot erger komen/vervallen
  • Betekenis: Steeds erger worden

• Van twee kaden de beste kiezen
  • Betekenis: Uit twee onaangename dingen de minst slechtste kiezen

• Van zijn hart geen moordkuil maken
  • Betekenis: Zijn gevoelens niet opkroppen, vrijuit zeggen wat je niet bevalt

• Vaste voet aan de grond krijgen
  • Betekenis:

• Veel poespas hebben
  • Betekenis: Veel overdrijven en drukte maken

• Vette en magere jaren (hebben)
  • Betekenis: Jaren met meer welvaart en minder werkloosheid en jaren met minder welvaart en meer werkloosheid

• Vogels van diverse pluimage
  • Betekenis: mensen met allerlei diverse achtergronden

• Volgens Bartjens
  • Betekenis: de allereenvoudigste rekenstof (als referentie aan onderwijzer Willem Bartjens die een bekend rekenboekje schreef)

• Voor de kat zijn viool iets hebben gedaan
  • Betekenis: Een zinloze inspanning hebben geleverd

• Voor een appel en een ei iets hebben gekocht/verkocht
  • Betekenis: Iets voor een veel te lage prijs hebben gekocht of verkocht

• Voor een prikje kopen
  • Betekenis: Voor een zeer lage prijs kopen

• Voor galg en rad opgroeien
  • Betekenis: Vanaf de jeugd een levenspad volgen dat later waarschijnlijk naar criminaliteit leidt

• Voor geen kleintje vervaard zijn
  • Betekenis: Veel durven

• Voor het inkoppen hebben
  • Betekenis: Een eenvoudige kans om in een discussie een punt te maken dankzij een voorzet van een ander

• Voor iemand in het krijt treden
  • Betekenis: Iemand helpen en verdedigen

• Voor iemand of iets zijn petje afnemen
  • Betekenis: Ergens respect voor hebben

• Voor Pampus liggen
  • Betekenis: Dronken of bewusteloos zijn

• Voor spek en bonen mee doen
  • Betekenis: Zonder winst of kost laten meedoen Meedoen maar door de andere deelnemers niet serieus worden genomen

• Vreemde ogen dwingen
  • Betekenis: de ogen van een vreemde heeft meer invloed op je dan van een bekende

W

• Wat heb ik nou aan mijn fiets hangen?
  • Betekenis: Wat is hier aan de hand?

• Water bij de wijn doen
  • Betekenis: compromissen sluiten door allebei/allemaal genoegen nemen met iets wat je eerst niet wilde accepteren

• Water naar de zee dragen
  • Betekenis: iets overbodigs doen

• Werken als een paard
  • Betekenis: Zeer hard werken

• Weten uit welke hoek de wind waait
  • Betekenis: weten wat iemand er mee bedoelt

• Weten waar Abraham de mosterd haalt
  • Betekenis: Zeer diepgaande kennis van een zaak hebben

Z

• Zich als een kat in een vreemd pakhuis voelen
  • Betekenis: Zich ergens niet thuis voelen

• Zich een hoedje schrikken
  • Betekenis: zich enorm schrikken

• Zich er met Jantje van Leiden afmaken
  • Betekenis: Onzorgvuldig zijn en weinig aandacht aan het werk besteden

• Zich het kaas niet van het brood laten eten
  • Betekenis: Voor het eigen belang opkomen

• Zich in de kaart laten kijken
  • Betekenis: Geheim prijsgeven

• Zich in het hol van de leeuw wagen
  • Betekenis: ergens heen gaan waar je moeilijkheden kunt verwachten

• Zich katoen houden
  • Betekenis: Zich rustig houden

• Zich met hand en tand verzetten
  • Betekenis: zich zich heftig verzetten en er alles aan doen om het niet te laten doorgaan

• Zich op glad ijs wagen/begeven
  • Betekenis: ergens over gaan praten waar die weinig van af weet

• Zich uit de naad werken
  • Betekenis: hard werken

• Zijn eigen boontjes wel kunnen doppen
  • Betekenis: Menen dat men andermans hulp niet nodig heeft

• Zijn gal spuwen
  • Betekenis: iets afkeuren en dat duidelijk laten merken

• Zijn handen dichtknijpen
  • Betekenis: erg veel geluk hebben

• Zijn handen in onschuld wassen
  • Betekenis: doen alsof hij geen schuld heeft

• Zijn handen jeuken
  • Betekenis: er erg veel zin in hebben te beginnen

• Zijn huid zo duur mogelijk verlopen
  • Betekenis: zo goed als mogelijk zich verdedigen

• Zijn kruit verschieten
  • Betekenis: Te snel of te veel alles geven, waardoor men later tekort komt

• Zijn laatste troef uitspelen
  • Betekenis: het laatste wat iemand achter de hand had naar buiten brengen

• Zijn leven in de waagschaal leggen
  • Betekenis: actie ondernemen waarbij het eigen leven in gevaar kwam

• Zijn ogen de kost geven
  • Betekenis: alles goed in zich opnemen

• Zijn ogen voor iets sluiten
  • Betekenis: doen alsof iets er niet is

• Zijn pappenheimers kennen
  • Betekenis: Weten hoe diens pupillen zijn

• Zijn pen in gal dopen
  • Betekenis: het oneens zijn en dat duidelijk laten blijken in een schrijven

• Zijn rokje omkeren
  • Betekenis: lid van een andere (bv politieke) partij worden

• Zijn schaapjes op het droge hebben
  • Betekenis: de zaken op orde hebben of voldoende hebben om niet meer te hoeven werken

• Zijn sporen verdienen
  • Betekenis:zijn bekwaamheid bewijzen

• Zijn sporen verdiend hebben
  • Betekenis: door iemands werk getoond te hebben dat diegene er goed in is

• Zo arm als Job
  • Betekenis: Niets meer hebben

• Zo dicht als een pot zijn
  • Betekenis: Goed kunnen zwijgen/geheimen bewaren

• Zo dood als een pier (zijn)
  • Betekenis: Morsdood zijn

• Zo doof als een kwartel zijn
  • Betekenis: Erg doof zijn

• Zo glad als een aal
  • Betekenis: iemand die zich overal uitpraat

• Zo helder als koffiedik zijn
  • Betekenis: Er niets van begrijpen

• Zo klaar als een klontje voor iemand zijn
  • Betekenis: Het helemaal begrijpen

• Zo vrij als een vogeltje in de lucht
  • Betekenis: alles kunnen doen en laten wat iemand wil

• Zo zeker als de bank
  • Betekenis: Iemand die in alles te vertrouwen is

• Zuur opbreken
  • Betekenis: ergens mee in moeilijkheden komen (later)

• Zwaar op de hand zijn
  • Betekenis: allerlei risico's zien en met vele bezwaren (of dit aan moeten horen)