Mark Rothko

Toevoegen
aan lijst

   Deze pagina is genomineerd voor verwijdering

Omdat de pagina niet in deze vorm in de WikiQuote past is deze pagina op de lijst met te verwijderen pagina's gezet.

De reden die hiervoor is opgegeven luidt: dekunsten-copyvio.

Na plaatsing op de verwijderlijst blijft dit artikel twee weken staan, zodat eventuele bezwaren ingebracht kunnen worden. Als je het artikel zodanig kunt verbeteren dat daarmee de redenen voor verwijdering komen te vervallen, aarzel dan vooral niet en verbeter het! Vergeet niet om dit op de genoemde lijst te vermelden.

Wikipedia

Mark Rothko (1903-1970) was een Amerikaanse Joodse kunstenaar die vanaf 1943 samen met Gottlieb en Newman streefde naar een inhoudsvolle, tragische abstracte kunst die een tijdloze betekenis zou bezitten. Zijn bekende werk bestaat uit abstracte gekleurde doeken met vibrerende ,zwevende kleurvelden erop geschilderd; hij wordt dan ook gerekend tot de 'Color field-painting'. Gaandeweg werd zijn kleurstelling soberder: bruin, grijs, zwart; waarschijnlijk in verband met zijn zware depressies:

• 'Ik heb kleuren en vormen gebruikt op een manier die schilders voor mij niet hebben gedaan.'

• 'Ik ben niet geïnteresseerd in relaties van kleur en vorm.. .Ik ben geen abstractionist.'

• 'De mensen staan voor mijn schilderijen en huilen omdat ze dezelfde religieuze ervaring hebben als ik, toen ik het schilderde. En als je slechts geraakt wordt door de kleurverhoudingen dan mis je dit aspect.'

• 'Er zijn kunstenaars die alles willen vertellen, maar ik voel dat het slimmer is om weinig te zeggen. Mijn schilderijen zijn soms aangeduid als facade, en inderdaad, het zijn facades.'

• 'De vooruitgang in het werk van een kunstenaar - zoals dit reist van punt naar punt - gaat in de richting van helderheid, door alle hindernissen te verwijderen tussen de schilder en het idee en tussen het idee en de toeschouwer.'

• 'Een schilderij is een drama in een onbekende ruimte. Als het stuk voltooid is ontdekt men plotseling dat de handelingen en de acteurs zich overeenkomstig de bedoelingen van de auteur ontwikkelen. Het geschapene maakt zich dan los van de schepper.'

• 'Het resultaat van mijn leven is eenvoudig niets, een stemming een eenvoudige kleur. Mijn resultaat is als het schilderij van een schilder die een schilderij gaat schilderen van de Joden die de Rode Zee overstaken. Voor dit doel schilderde hij de hele muur rood, en legde zo uit dat de Joden al overgestoken waren en dat de Egyptenaren al waren verdronken.'

• 'Schilderijen zijn drama's. De vormen zijn de toneelspelers. Ze zijn vanuit noodzaak geschapen ten behoeve van een groep acteurs die in staat zijn om zich dramatisch te bewegen zonder terughoudendheid en die zonder schaamte bewegingen maken.'

• 'De aloude identificatie met de dingen moet verpulverd worden, teneinde de beperkende associaties te vernietigen.'

• 'Als je een klein schilderijtje maakt plaats je daarmee jezelf (en de waarnemer) buiten jou (en zijn) eigen ervaring. Als je daarentegen een groter formaat schildert zit je er midden in.'

• 'Omdat ik diepe verantwoordelijkheid voel voor het leven dat mijn schilderijen buiten in de wereld zullen leiden, zal ik met dankbaarheid elke vorm van tentoonstellen accepteren waarin hun leven en betekenis kan worden gehandhaafd. Maar ik zal elke gelegenheid vermijden waarin dit niet mogelijk is.'

• 'Een schilderij leeft door gezelschap; het ontplooit zich en leeft op in de ogen van de gevoelige waarnemer. Het kan echter sterven door hetzelfde gegeven. Het is daarom een riskante en wrede handeling om het zomaar de wereld in te sturen. Hoe vaak wordt het wel niet geschaad door de ogen van de ongevoelige en door de wreedheid van de impotente mensen die hun kwellingen algemeen toepassen.'

• 'Ik zal nog eerder menselijke eigenschappen toekennen aan een steen, dan dat ik de geringste mogelijkheid tot bewustzijn zal ver-ontmenselijken.'

• 'Alleen dat onderwerp is de moeite waard (voor een schilerij, fh) wat tragisch is en tijdloos.'

• 'Voor mij zijn de grootste resultaten uit de eeuwen waarin de kunstenaar het waarschijnlijke en het bekende als zijn onderwerp nam, te vinden in de afbeeldingen van de op zich staande menselijke figuur. Alleen, in een moment van uiterste onbeweeglijkheid! Maar de afzonderlijke figuur kon niet zijn armen omhoog tillen in een enkel gebaar dat zijn bezorgdheid zou kunnen verraden voor het gegeven van de sterfelijkheid en van een onstilbaar verlangen naar alomtegenwoordige ervaring ten aanzien van dit feit.'

• 'Het was met de grootste tegenzin dat ik tot de conclusie kwam dat de figuur niet mijn doel kon dienen. Maar er kwam een tijd dat niemand van ons (o.a. Gottlieb en Newman en andere Color Field-schilders) de figuur kon gebruiken zonder deze te verminken.'

• over de rol van de kunstenaar: 'Wat Abraham deed was werkelijk uniek. Er zijn andere voorbeelden van opofferingen (die hiermee verbonden lijken). Brutus die zijn twee zoons ter dood bracht (omdat ze de wet hadden gebroken). Brutus tragische beslissing was begrijpelijk, want de keus was tussen twee universele gegevens: (de staat of de familie). Maar wat Abraham bereid was te doen (op bevel van God, slechts door hem zelf te horen) gaat voorbij elk begrip. Er was geen enkel universeel gegeven wat zijn handeling zou kunnen vergeven. Dit is vergelijkbaar met de rol van de kunstenaar.'

• 'Er zit meer kracht in weinig vertellen dan in veel vertellen.'

• 'Eerder dan de pretentie van antwoorden te scheppen die, of niet beantwoord dienen te worden of niet te beantwoorden zijn, wil ik graag een werkwijze vinden om de echte betrokkenheid in mijn leven aan te wijzen vanwaaruit mijn schilderijen voortkomen en waarnaar zij moeten terugkeren. Als mij dat lukt vallen ze terug op hun juiste plaats.'

• 'Ik denk dat ik met een bepaalde zekerheid kan zeggen dat in mijn schilderijen mijn fascinaties vooral moreel zijn, en zij bevatten niets wat ook maar doet denken aan esthetica, geschiedenis of technologie. Niets stimuleert mij daartoe meer dan het vinden van een manier om de werkelijke natuur van mijn betrokkenheid met het leven in de kunst en het denken aan te wijzen die - als ik dat goed kan beoordelen - heel intensief en menselijk is.'

• 'Als ik ergens mijn vertrouwen in moet stellen dan zou ik het investeren in de psyche van gevoelige toeschouwers.'

• 'Noch de schilderijen van mijnheer Gottlieb noch de mijne zouden als abstracte schilderijen gezien moeten worden. Het is niet de bedoeling dat ze een formeel kleur- en ruimte-arrangement scheppen of benadrukken. Ze zijn vertrokken vanuit een natuurlijke weergave om slechts de expressie van het onderwerp te intensiveren wat in de titel besloten ligt, en niet om dat te verdunnen of uit te wissen.'

• 'Recept van mijn kunst:
  1. een duidelijke pré-occupatie met de dood. Alle kunst houdt zich bezig met het wenken van de dood
  2. sensualiteit, de basis om concreet te zijn over de wereld
  3. spanning: conflict of verlangen wat in kunst in toom wordt gehouden op het moment dat het plaats vindt
  4. ironie, een modern ingrediënt (De Grieken hadden het niet nodig), een vorm van zichzelf uitwissen en onderzoeken waarmee iemand voor een ogenblik zijn eigen lot kan ontvluchten
  5. geestigheid, humor
  6. een paar gram van het snelle voorbijgaan van de dag, een kans
  7. ongeveer 10% hoop - als je er prijs op stelt om dit te weten, de Grieken hadden het er nooit over'

• 'Ik schilder grote schilderijen omdat ik een toestand van intimiteit wil scheppen. Een groot schilderij is een directe handeling; het neemt je mee het schilderij in.'

• 'Ik schilder hele grote schilderijen. Ik realiseer me dat historisch gezien de functie van het schilderen van grote schilderijen iets heel groots en pompeus is. De reden waarom ik ze toch schilder -ik denk dat dit ook slaat op de andere schilders die ik ken - is juist dat ik erg intiem en menselijk wil zijn. Als je een klein schilderij schildert plaats je jezelf buiten je eigen ervaring. Alsof je op een ervaring neerkijkt met een 'verklein'-glas. Als je echter een groot schilderij schildert zit je er midden in. Het is niet iets wat jij kan bepalen.'

• 'Omdat mijn schilderijen groot en kleurig zijn en geen lijst hebben en de museummuren meestal groot en immens zijn, is er het gevaar dat mijn schilderijen zich tot de muur verhouden als een decoratief vlak. Dit zou hun intentie verstoren, omdat mijn schilderijen intiem en intens zijn, en het tegenovergestelde van een decoratief gegeven.'

• 'Ik wijs af dat mijn werk wordt gekenschetst als 'Action Painting' (zoals van Pollock en De Kooning, fh). Werkelijke identiteit is onvergelijkbaar met scholen of categorieën behalve door verminking. Om op mijn werk te zinspelen als 'Action Painting' grenst aan het onwaarschijnlijke en het maakt daarbij geen enkel verschil welke wijzigingen of aanpassingen van het woord 'action' worden gebruikt. 'Action Painting' is volledig tegengesteld aan het uiterlijk en de geest van mijn werk. Mijn werk zelf zal de uiteindelijke scheidsrechter zijn.'

• 'De Romantici maakten de fout zich niet te realiseren dat, hoewel het trancedentale ook het vreemde en het ongewone moet omvatten, niet elk vreemd of ongewoon aspect trancedentaal is.'

• 'De onvriendelijkheid van de samenleving voor zijn werken is voor de kunstenaar moeilijk te accepteren. Toch kan deze uitgesproken vijandigheid een middel worden tot werkelijke bevrijding. Bevrijd van een vals gevoel van veiligheid en gemeenschap kan de kunstenaar zo zijn plastic rekeningboekje achterlaten, op de manier zoals hij ook andere vormen van zekerheid achter zich liet. Zowel het gevoel van gemeenschap als van zekerheid berusten op het bekende. Hiervan bevrijd worden er trancedentale ervaringen mogelijk.'

• 'Het belangrijkste gereedschap dat de kunstenaar in zijn voortdurende praktijk kan gebruiken is zijn geloof in eigen kunnen om wonderen tot stand te brengen op het moment dat ze nodig zijn. Schilderijen moeten wonderlijk zijn. Op het moment dat een werk klaar is, is de intimiteit tussen de creatie en zijn schepper voorbij. Hij is dan buitenstaander. Het schilderij moet voor hem - evenals voor ieder ander die het later zal ervaren - een openbaring zijn, een onverwachte ontknoping zonder precedent van een eeuwige bekende behoefte.'

• 'Over vormen:
  1. het zijn unieke elementen in een unieke situatie
  2. het zijn organismes met wilskracht en met een passie tot zelfbevestiging
  3. ze bewegen zich met innerlijke vrijheid, zonder noodzaak om zich aan te passen aan het waarschijnlijke in de wereld van het bekende, of om dit te doorbreken
  4. ze hoeven geen directe associatie te bezitten met iedere op zicht staande ervaring van het zien, maar men herkent in hen het principe en de hartstocht van organismes.'

• 'samen met Gottlieb en Newman: 'Het is een algemeen geaccepteerde opvatting onder kunstenaars dat het er niet toe wat men schildert, zolang het maar goed geschilderd is. Dit is de kern van de academische schilderkunst. Wij benadrukken dat het onderwerp -of de inhoud, zoals we het vandaag de dag zeggen - van levensbelang is.'(1943):

• 'samen met Gottlieb en Newman: 'Er bestaan geen goede schilderijen die over niets gaan. Wij beweren dat het onderwerp het belangrijkste is, en dat alleen tragische en tijdloze onderwerpen betekenis hebben. Dat is de reden waarom wij onze geestelijke verwantschap belijden met primitieve en archaïsche kunst.'

• 'samen met Gottlieb en Newman: 'We houden van de eenvoudige uitdrukking van de complexe gedachte. We kiezen voor de grote vorm omdat het de impact heeft van een ondubbelzinnigheid. We willen opnieuw het belang van het platte vlak in het schilderij benadrukken. We kiezen voor de platte vormen omdat deze de illusie vernietigt en de waarheid openbaart.'

Bronnen:

• 'Abstracte kunst; 100 jaar citaten van kunstenaars', website Dekunsten
• 'De tweede helft - beeldende kunst na 1945', Ab de Visser, SUN 2005

---

---

Literatuur - Personen - Spreekwoorden - Thema's - Films - Televisie

---

---