Jacob Bendien
Uit Wikiquote
Deze pagina is genomineerd voor verwijdering
Omdat de pagina niet in deze vorm in de WikiQuote past is deze pagina op de lijst met te verwijderen pagina's gezet.
De reden die hiervoor is opgegeven luidt: dekunsten-copyvio.
Na plaatsing op de verwijderlijst blijft dit artikel twee weken staan, zodat eventuele bezwaren ingebracht kunnen worden. Als je het artikel zodanig kunt verbeteren dat daarmee de redenen voor verwijdering komen te vervallen, aarzel dan vooral niet en verbeter het! Vergeet niet om dit op de genoemde lijst te vermelden.
Jacob Bendien (1890-1933) was een Nederlands schilder, tekenaar, en actief kunst-analyticus tussen W.O. 1 en W. O. 2. Hij verbleef in Amsterdam, Parijs (1909-1914), Berlijn (vanaf 1915) en opnieuw in Amsterdam. Zijn kunst begon figuratief maar werd onder invloed van Mondriaan en de theosofie abstracter; nooit volledig abstract, omdat de menselijke psyche zijn grote onderwerp bleef. Bendien was een groot Mondriaan-kenner in Nederland en schreef een helder overzicht van de moderne kunstrichtingen uit zijn tijd. Hij was een belangrijk mentor, o.a. voor de kunstcriticus A.M. Hammacher:
- 'Wanneer we de verschillende scholen der moderne schilderkunst (vanaf 1900, fh) onderling vergelijken, zien we dat een deel zich uitsluitend of overwegend toelegt op innerlijke zuiverheid, terwijl de andere richtingen meer waarde hechten aan hevigheid van gevoel. De eerste groep is uiteraard min of meer indirect en bespiegelend; zij tracht door zelfbeschouwing tot grootere zuiverheid te geraken. De andere scholen zijn meer direct, vitaal en emotioneel.'(1932)
- 'Naast de onderscheiding ‘zuiver – hevig’ zien we in de moderne schilderkunst het contrast optreden tusschen het dogmatische - aan één of ander systeem vastgehechte - ,tegenover het vrije, niet aan bepaalde regels gebonden gevoelsleven.'(1932)
- 'Het verschil tusschen schilderkunst met, en schilderkunst zonder natuurvoorstelling – hoewel voor velen van groot belang, omdat ‘abstract’ voor hen in dit verband wil zeggen: volkomen onbegrijpelijk -,, dit verschil is voor ons (voor Bendien, fh) niet zoo essentieel.'(1932)
- 'Bij beschouwing der verschillende moderne stroomingen als cubisme, neo-plasticisme.. ..treft ons al dadelijk als algemeen verschijnsel een opvallende verandering van toon Deze is namelijk belangrijk helderder en positiever geworden. Groezelige, zware en branderige kleuren hebben afgedaan. Deze helderheid en duidelijkheid is de weerspiegeling van een geheel veranderde levenshouding. Zij is en uiting van een verdiepten ernst.'(1932)
- over de Bergense school of 'Boendermakerschool' als het Hollands expressionisme: 'Zij neemt geen enkel standpunt in. Zij trekt alleen profijt van de omstandigheid, dat er in troebele verf dankbaar en effectvol te schilderen valt. Vooral in een vette, grauwe massa.. .Deze wijze van troebel werken rekenen we dan ook niet tot de moderne stroomingen, omdat ze niet meer is dan een manier om een geheel uiterlijk effect te verkrijgen, die.. ..geen uiting of vorm is van een geestelijk leven van onze tijd.' (1932)
- 'Het streven naar verantwoording in de kunst begint met iedere inspiratie ten aanzien van haar waarde en zuiverheid te wantrouwen. Dit min of meer philosophisch standpunt in te nemen wordt.. ..beschouwd als in strijd met het karakter van kunst en kunstenaar. Want een kunstwerk zou in de eerste plaats moeten zijn een hartstochtelijk beleden overtuiging of levenswaardering. De intensiteit van den hartstocht zou een der grootste verdiensten ervan uitmaken. Langzamerhand schijnen deze bezwaren echter voor velen aan gewicht te verliezen.. ..daar het in de eerste plaats niet behoort te gaan om den kracht, maar om den inhoud eener levenswaardeering. Zo zien we dan ook het verantwoordelijkheidsbesef in de verschillende kunsten zich meer en meer ontwikkelen.'(1932)
- over zijn zelf ontwikkelde kunststijl 'Meditisme': 'Meditisme noemen we de wijze van werken zoals deze in een deel der schilderijen en vooral der teekeningen van één onzer – Bendien – tot uitdrukking komt. De naam wil aanduiden, dat hier gedachten en gevoelens, hoewel beschouwend van aard, zich vóór alles toeleggend op zuiverheid, deze zuiverheid niet zoeken door middel van een of ander schilderkunstig systeem, door een kleinere of grootere collectiviteit van personen aan te wenden. Deze gedachten en gevoelens komen (in het meditisme oftewel in de tekeningen van Bendien, fh) in hoofdzaak tot uiting in de gedragingen, gebaren en standen der lijnen, dikwijls het eenige uitdrukkingsmiddel.'(1932)
- 'Ook worden door het verloop der lijnen symbolen gevormd die hun betekenis krijgen in verband met de symboliek van het vlak. Het vlak stelt voor het veld van de levensmogelijkheden. De basis van het vlak: de basis van het leven. Het hoogere deel van het vlak: het hoogere in het leven. De bovenrand (van de tekening of schildering, fh): het absoluut-hooge of verhevene, of hetgeen een gelovige den hemel noemt.'(1932)
- 'Van deze individuen (in zijn werk weergegeven, fh) uit loopen lijnen dikwijls met grote bochten naar omhoog en vouwen zich boven voor het absolute open.. .Al deze lijnen, die uit de individuen opstijgen en soms daarna weer neerdalen over den levensgrond (= beneden in de tekening, fh), symboliseeren onze gedachten en gevoelens. Het verloop dezer lijnen drukt de omzwervingen van ons gedachten- en gevoelsleven uit.'(1932)
- 'Het is de aard en het rhythme der lijnen, die ons dan in de eerste plaats (als kijker, fh) zullen toespreken. De schilder zelf (Bendien, fh) heeft eerst jaren na het ontstaan der eerste teekeningen van deze soort de beteekenis der verschillende symbolen begrepen. Wel zal een juist begrip van deze symboliek ons den gevoelsinhoud van dit werk dieper doen ondergaan, maar dan alleen, indien ook het gevoel deze beteekenis zonder den minsten dwang kan accepteren.'(1932)
- over de verhouding van zijn symbolen: 'De drie deelen: het leven, de ikheid en haar gedachten zijn innig van elkaar afhankelijk. Al naar wij onszelf gevoelen, zoo voelen wij ook het leven en zoo zijn tevens onze gedachten. Dit schept de eenheid van karakter in elke teekening'(1932)
- over zijn lijnvoering: 'In de tekeningen.. ..kan het gevoel in de gedragingen der lijnen, vooral in de meerdere of mindere volheid van haar 'doorbuigen' ruimschoots worden uitgedrukt. Het beleven van deze gevoelens nu kan in de zwaarte der lijnen, in het dikker en dunner worden als uitdrukking van het zwaarder of lichter worden der ontroering, nog eens – al naar de behoefte van de kunstenaar (Bendien, fh) – meer of minder nadrukkelijk in beeld worden gebracht.'(1932)
- '..De lijnteekeningen kunnen eveneens geheel uit verstandslijnen, met behulp van passer en lineaal getrokken, worden samengesteld.. ..;het bovenste verticale en het liggende lijntje zijn (de) gedachten van het individu. Het liggende (lijntje staat voor) een meer aardsche en het verticale (lijntje voor) een opstrevende gedachte.'(1932)
Bronnen:
- 'Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst' door Jacob Bendien in samenwerking met A. Harrenstein-Schräder, Brusse's uitgeversmaatschappij, 1935
- 'A.M. Hammacher, Kunst als levens-essentie', Peter de Ruiter, De Prom, 2000
- 'Beeldend Nederland, - biografisch handboek', P.M.J. Jacobs BV, Tilburg, 1993.
[bewerken] Externe links
- tekstcitaten uit het boek 'Richtingen in de hedendaagsche schilderkunst' van Jacob Bendien: [1]
 |
Wikipedia heeft een artikel over Jacob Bendien. |
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Jacob Bendien van Wikimedia Commons. |
Literatuur - 
Personen - 
Spreekwoorden - 
Thema's - 
Films - 
Televisie
