Arshile Gorky
Uit Wikiquote
Arshile Gorky (1904-1948) was een Amerikaanse schilder van Armeense afkomst, die onder invloed van het cubisme en Picasso kwam tot een surrealistisch abstract-expressionisme. Surrealisten als André Masson en Miró hadden duidelijk invloed op hem. Zijn kunst werd vanaf 1943 geaccepteerd door de besloten kring van vooral Europese surrealisten die waren gevlucht naar New York. Tot aan die periode was hij 'mentor' en boezemvriend van de nog in het schilderen minder bewuste Willem de Kooning; daarna liepen hun wegen uiteen.:
- 'Ik doorbreek de statische barrière. Ik doorbreek rigiditeit. Ik verwoest de begrenzing van de muur van inertie om stroming en beweeglijkheid te bereiken en een warme uitdrukking van gevoel, de hartslag van de natuur zoals deze klopt.'
- '..Ik houd van Uccello, Grünewald, Ingres, de tekeningen en schetsen - voor zijn schilderijen - van Seurat, en van die man Picasso. Ik meet alle dingen bij hun gewicht. Ik houd van mijn Mougouch. En wat gezegd over papa Cézanne. Ik haat de dingen die niet zijn als ik zelf en al de dingen die ik niet heb verworven zijn als god voor mij. Permitteer me...'(1942)
- 'De zo geliefde gedachte is het zaad van de kunstenaars. Dromen van de haren van de verfkwast. En zoals het oog functioneert als de schildwacht van de hersenen, zo breng ik mijn innerlijkste gedachten, mijn wereldbeeld via de kunst over.'
- over zijn werk: '..het is een organisatie van bewegende punten of plaatsen. Deze punten kunnen bestaan in mijn concept van kleur; ze kunnen bestaan door vorm te worden. Geef jezelf nu eens de vrijheid om te denken in termen van voortdurende beweging en verandering, inplaats van verlamming. Vervang stilstand met beweging. Dat is het doel waar ik naartoe werk.'
- 'Mij gaat het erom voortdurend een begin te maken en nooit om het schilderen te stoppen. Wanneer iets af is wil dat zeggen dat het dood is.'
- 'De twintigste eeuw: wat een intensiteit, wat een activiteit, rusteloosheid, nerveuze energie. Is er in de laatste zes eeuwen iets beters geweest dan cubisme? Nee. De eeuwen gaan voorbij en kunstenaars van gigantisch formaat zullen de positieve elementen uit het cubisme halen.'
- 'Klunzige kunstenaars kiezen voor een meetbare ruimte, een duidelijk gedefiniëerde ruimte, een rechthoek, een verticale of horizontale richting, en ze noemen het leeg doek, terwijl elk moment dat iemand een doek opspant er nieuwe ruimte wordt gemaakt. Hoe zouden ze dan ooit cubisme kunnen begrijpen of de kunst van de twintigste eeuw?'
- 'Waarom is het theoretische cubisme zo betrouwbaar? Het verbreekt de vorm van een object waardoor het object explodeert en zich samentrekt; de vereniging van ruimte en object wordt daarmee duidelijk.'
- 'Cubisme veronderstelt dat de ruimte niet leeg is maar levend. Wanneer een object een tweedimensineel vlak raakt wordt de ruimte rondom dat object een deel van het objekt.'
- 'Surrealisme moet eerst meester gemaakt worden, voordat het kan worden uitgedrukt.' (1945)
Bron: 'Abstracte kunst; 100 jaar citaten van kunstenaars', website Dekunsten.
